Merih IŞIN
Editör'ün karikatürü, 1995 yılında Cenevre telekom fuarında uydu üzerinden gerçekleştirilen videokonferans ile Rusya'daki çizer Vladimir Mochalov tarafından çizilmiştir.

Editör

3.Nesil (3N) ve operatörler

Geçtiğimiz ay, GSM’de 3.Nesil (3N) hizmetlerin verilmeye başlanmasının birinci yılını doldurduk. Geldi geliyor derken yılan hikayesine dönen, aşırı gecikmeli de olsa ülkemizde de başlatılan, bu genç ve teknolojiye aç Türk tüketicisinin desteği ile, 3.Nesil GSM hizmetlerinin çok hızlı gelişeceğini ve hızlı yol alınacağını söylemiştik.
Geçen zaman içinde, GSM operatörlerimiz zaman zaman bağımsız yabancı kuruluşlara ‘hız testi’ yaptırdılar. Ülkemizde sırf bu tip çalışmalar için kurulan laboratuarlarla değil de, İngilizlerle ve Almanlarla çalışmayı tercih ettiler. Hatta test sonuçlarına göre; İngilizler bir operatörümüzü, Almanlar da diğerini birinci ilan ettiler. Hem de aynı bölgelerde… Yapılan çalışmalar için de, operatörlerimiz yabancı test kuruluşlarına döviz ödediler. Haberleşme sektörünün düzenleme ve denetleme kurumu olan, aynı zamanda test laboratuarı sahibi Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumu ise bu duruma hiç müdahale etmedi. Kamuoyunun yanlış yönlendirilmesine göz yumdu. Öyle ya! Bir tane birinci olabilirdi ama, karşımızda iki birinci vardı.
Madem ki elinde bir test merkezi var, aynı testi sende yaparsın ve rakamlarını açıklarsın. Böylece, ülkemizin en yetkili ve bağımsız Kurum’unun resmi sonuçları (denetleme yetkisi) açıklanır ve kamu bilgilendirilir. İlaveten, test yeteneğini kanıtlamış olur ve olası yeni testler için en azından adaylığını ortaya koyarsın. Yabancılara döviz ödeneceğine, paramız ülkede kalır ve yetkili merciin kim olduğu da belirlenir. Ya da, Kurum laboratuarının test yeteneği yoksa, bu da ortaya çıkar ve hesabını verilir.
Bu arada hızın yanı sıra, 3.Nesil lisansları gereği bir de kapsama alanı maddesi var. Hiç bir operatör, nedense 3N kapsama alanı yarışını gündeme getirmedi. Yine lisanslar gereği ve ARGE desteklerinin de ana dayanağı olan, Türk KOBİ’lerine ödenmesi gereken yatırım 3N payı (%10), böyle bir yarışa sahne olmadı. Ayrıca operatörler, 3N yatırımı yaparken girdikleri hız yarışında, bir şeyi daha gözden kaçırdılar. İsteyerek ya da ellerinde olmayan nedenlerden 2.Nesil kapsama alanı sorunu yaşamaya başladılar. 3N yatırımlarıyla birlikte, 2N’de telefonlar kapsama alanı dışına çok fazla çıkmaya başladılar. Aranan numaraya erişilemiyor veya sık sık kesintilerle karşılaşılmaya başlandı. Ücretsiz verdikleri mesaj servisleriyle , abonelere bilgi ulaştırmaya başladılar. Ama aboneler ücretsiz bilgi mesajı değil, arandığında ulaşılabilir olmak istiyorlardı. Bu sorun, bugünlerde yoğun olarak devam etmekte. Burada da Kurum’un denetleme mekanizması devreye girmeli ve lisans gereği operatörlerin olması gereken seviyelere getirilmesi sağlanmalıdır.  
Bu arada, 3. Nesil abonelerine ve operatörler içindeki oranına baktığımızda ise, ilginç ve çarpıcı rakamlarla karşılaştık. Operatörlerin kendi resmi açıklamalarına göre; Ülkemizin lider durumdaki operatörü Turkcell’in 3N abone sayısı 6 milyon idi. 2.durumdaki Vodafone’un rakamım ise, 5,6 milyon. Avea da, 1,25 milyona erişebilmişti.
Evet! Sıralamada bir değişiklik yok gibi görünse de; oransal olarak bakıldığında, Vodafone toplam abonelerinin %34 gibi bir bölümünü 3N abonesi haline getirmiş, lider ise ancak Vodafone’un yarı oranını (%16) yakalayabilmişti. Avea’nın oranı da liderin oranına çok yakındı (%12).  Bu günden sonra operatörler yapacakları açıklamalarda, “lider”, “en büyük”, vs. gibi sözcükleri kullanırken daha dikkatli olmak zorundalar…
Çünkü, “lider”, “en büyük” gibi sözcükler, özellikle 3N reklamlarında ve resmi basın açıklamalarında yanlış yönlendirme veya yanlış bilgilendirme kavramlarına göre değerlendirilip, Reklam Özdenetim Kurumu veya Tüketiciler Birlikleri tarafından cezalandırılabilir. Liderliğin tanımı da burada önemli olacak. Olaya yatırım ve oransal mı bakılacak, yoksa toplamsal mı?
İşte rekabetin en güzel yanlarından biriyle karşı karşıyayız. Rekabet, seviyeli olsun da nasıl olursa olsun…
Saygılarımla.