Anahtar teknoloji: Fiber

Alper Uygun

Fiber optik teknolojisinin tartışıldığı, yararlarının sunulduğu, firmalardan ve kurumlardan uzmanların deneyimlerini paylaştıkları FTTH Forum 2012, 7-8 Kasım tarihlerinde Moevenpick Hotel’de gerçekleştirildi.
HanseCom Media and Communication’ın kurucusu Hassan Claussen’ın açılış konuşmasını yaptığı etkinlikte ilk konuşmacı olarak Bilişim Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu Başkan Yardımcısı Muhterem Çöl yer aldı. “Bugün geniş bant abone sayısı 20 milyona yaklaşmıştır.” diyen Muhterem Çöl, bu rakamın 12 milyondan fazlasının mobil geniş bant, 7 milyondan fazlasının da sabit geniş bant abonesi olduğunu ifade etti. Çöl, konuşmasına şu sözlerle devam etti: “İnternet kullanımı 55 milyon civarında, mobil abone sayısı 67 milyonun üzerinde bunun 40 milyonu 3N abonesi olarak bulunmakta. İnternet’in hayatımıza bu kadar yaygın olarak girmiş olması güvenli İnternet hizmetini de daha önemli kılmaktadır. Evlerde geleneksel haberleşme ihtiyaçlarının yanında görüntülü hizmetler daha ağırlıklı olacağından bant genişliği ihtiyacı katlanarak artmaya devam edecektir. Özellikle geleneksel TV yayınları ile talep üzerine video izlemeye imkân sağlayan IP TV ve Web TV gibi uygulamaları günümüzün öne çıkan yeni bilişim ve haberleşme teknolojileri hizmetleridir.”

Roland Montagne: “Türkiye fiber altyapı konusunda en hızlı büyüyen ülkelerden biri.”
IDATE Telekom İş Birimi Yöneticisi Roland Montagne, konuşması sırasında Bangkok’a gittiğini söyledi. Bangkok’taki izlenimlerini anlatan Montagne konuşmasına şu sözlerle devam etti: “Onlar için, yükleme hızının indirme hızından daha önemli olduğunu gördüm. Neden diye sorunca bana, gençlerin giderek daha fazla HD kameralara sahip olduklarını ve videolar çekip paylaştıklarını söylediler.”
Japonya’nın FTTH’de lider durumda olduğunu ifade eden Montagne, Japonya’da nüfusun yüzde 90'dan fazlasının zaten FTTH ile kaplı olduğunu belirtti. Montagne, NTT DoCoMo’nun FTTH pazarında yüzde 75’lik bir payı olduğunu bunun da Japonya piyasasında tekelleşmeden dolayı bir sorun yarattığını belirtti. ABD’nin LTE teknolojisine çok yatırım yaptığından bahseden Montagne, ABD’de özellikle insanların FIOS TV’ye (öde ve izle sistemi) ilgi duyduğunu belirtti. Montagne, Türkiye’de ise Turkcell Superonline ve Türk Telekom’un fiber optik alanında öne çıkan iki firma olduklarını belirtti. Türkiye’nin Avrupa’daki fiber yapılanmada en hızlı büyüyen ülkelerden biri olduğunu belirten Montagne, gelişmekte olan ülkelerin bu konuda çok daha hızlı ilerleme kat ettiklerini sözlerine ekledi.
FTTH teknolojisi için temel zorluklardan biri olarak fiber kabloların çok katlı evlere girmesinin kolay olmadığını, site yöneticilerinden ve birçok bürokratik sorunla uğraşılması gerektiğinden bahsetti.

Murat Erkan: “Yeni nesil daha fazla talepkâr.”
“Bu işi yapıyorsanız, hedef kitlenin genişliği, İnternet kullanan insan sayısının fazla olması size yatırım yapmada güven verir” diyen, Turkcell Superoline Genel Müdürü Murat Erkan, konuşmasını şu sözlerle sürdürdü: “Önümüzde ciddi bir yatırım planı var ve bu yatırımı yaparken herkesin kafasında ‘Yatırımın geri dönüşü nasıl olacak?’ sorusu var. 31 bin kilometreye yakın Türkiye’de fiber optik kablo altyapımız var. Bu yatırımı nerede yaparsanız yapın pek çok sektörün işine yarayacak bir yatırım. 1000 Mbps hızın çok aşırı hızlı olduğunu söyleyenler, bu hıza ne gerek olduğunu sorgulayanlar oldu ama şimdi kimse bunu sorgulamıyor. 1000 Mbps’nin değeri de yavaş yavaş ortaya çıkıyor.”
1000Mbps hızla hizmet verebilmek için eve fiberle gitmek gerektiğini anlatan Erkan, bu yatırımları yaparken Türkiye’ye inandıklarını ifade etti. Türkiye nüfusunun çok genç olduğunu ve genç nüfusun çok talepkâr olduğundan bahseden Erkan, ülkenin hızla büyüdüğünü, yeni neslin de sürekli yenilik istediğini belirtti. “Daha önce kaçırdığımız pek çok devrim oldu.” diyen Erkan bunun da bir devrim olduğunu ve bunu kaçırmamamız gerektiğini ifade etti. Erkan, akıllı şehirlerin öneminden ve yerel yönetimlerin çağa ayak uydurmasının gerekliliğini anlatarak konuşmasını bitirdi.

Dr. Muneer Zuhdi: “Güçlü bir altyapınız yoksa güçlü bir hizmet sunamazsınız.”
Etisalat Teknoloji Stratejisi Kıdemli Yöneticisi Dr. Muneer Zuhdi de Forum’da yer alan konuşmacılar arasındaydı. Veri trafiğinin katlanarak artacağını gördüklerini ifade eden Muneer Zuhdi, mobil geniş bandın da aynı hızla büyüdüğünü belirtti. İlerleme için farklılaşmış hizmetler ve üstün müşteri deneyiminin öneminden bahsetti. Etisalat olarak büyük bir yol kat ettiklerini ve bundan gurur duyduklarını belirten Zuhdi, sayısal ev deneyimi, gelişmiş IPTV servisleri, dönüşebilir ürün ve hizmetler gibi sundukları birçok yenilikçi e-yaşam hizmetlerinden, özel ihtiyaçlara yönelik geliştirdikleri esnek mimarilerden bahsetti. Birçok e-uygulamanın, m-uygulamalara dönüştüğünü söyleyen Zuhdi yakında e-herşey gibi m-herşeyin de olabileceği üzerinde durdu ve m-sağlık, m-eğitim, m-iş, m-hükümet gibi pek çok uygulamadan bahsetti.

Anahtar teknoloji: Fiber
Fiberin bir anahtar teknoloji olduğunu söyleyen Iskratel Ürün Müdürü Gregor Smolej, konuşmasını şu sözlerle devam ettirdi: “Fiber bize hızlı, pratik ve sınırsız erişim hızları sunuyor. Hızlı İnternet hizmeti demek bize pek çok kapıyı açan bir anahtar demektir. Fiber teknolojide ilk zamanlar çok saf davrandık. Herkesin bu hizmeti kullanacağını sandık. Elbette ekosistemin ve toplumun faydasına da bakmalıyız; ama eğer yaptığımız yatırımın geri dönüşü olmazsa burada bir sorun var demektir. Yeni hizmetlerinizi mutlaka para ile vermelisiniz. Senaryolarınızı devlet destekleri ile gerçekleştirebilirsiniz.”

Google City
Google’ın Kansas City’e kurduğu deneysel fiber optik ağdan bahseden KC Digital Drive Genel Müdürü Aaron Deacon, “Google ve hükümetin bir kamu-özel ortaklığı gibi çalışıp halka fiber optik kablo altyapısını sunmak için uğraştılar.” dedi ve konuşmasına şu sözlerle devam etti: “Google’ın fiber altyapıya yarım milyar dolarlık bir yatırım yapması önemliydi, çünkü devlet yatırım yapmıyordu. ABD’de küçük belediyeler bu fiber kabloları bütçeleri yettiği ölçüde kuruyorlar. Bizim amacımız hem kamu kuruluşlarını hem de firmaları ikna etmektir.”
Deacon, önemli olanın ağ üzerinde ne gibi uygulamalar olacağı, teknolojinin yönetimi, halkın bu teknoloji konusunda eğitilmesi olduğunu belirtti ve ancak bu sayede bu hizmetlerden en iyi şekilde fayda sağlanabileceğini ifade etti. Deacon konuşmasını sürdürdü: “Şu an hala İnternet’i kullanmayan, onun neden önemli olduğunu bilmeyen insanlar var. Bu konuda da insanları eğittik. İnternet’te neler yapılabileceğini onlara gösterdik. Uzaktan eğitim ve teknolojinin eğitimi nasıl etkileyeceği konusundan bahsederken, ‘Teknoloji ile engelleri nasıl yıkarız?’ dedik. ‘Gigabit Şehir’ adını verdiğimiz toplantılar düzenledik. Kansas City’de Google okullar, kütüphaneler gibi kurumlara ücretsiz hizmet vermeyi kabul etti.”

Önder Şenol: “2023 hedefi için liberal hukuk ortamı sağlanmalı.”
“Devletin kilit rolü liberalleşmiş bir hukuk ortamı yaratmaktır” diyen Turkcell Superonline Finansal Bölüm Başkanı Önder Şenol, konuşmasını şu sözlerle sürdürdü: “Türkiye’de yatırımlar için elverişli bir hukuk ortamı oluşursa bu ülkemiz için çok yararlı olur. 2023 öngörüsü 1gb hızın 14 milyon eve ulaştırılması temelinde bu hukuk ortamının çok büyük faydası olur. Yerleşik operatör ile diğer operatörlerin iş birliği içinde olması gerekiyor ama bu çok zor gözüküyor. Bu antlaşmanın kolay yapılamayacağını düşünüyorum. Bölgesel yönetimler, kurumlar ile işbirliği yapılabilir.”

Yunus Çelebiler: “Geçiş hakkı çok önemli.”
TurkNet Fiber Hizmetleri Ürün Müdürü Yunus Çelebiler ise konuşmasında şunları söyledi:
“Devletler hedefler koyar, Türkiye’nin de 2023 hedefleri var. Biz serbest piyasaya girip rekabete dâhil olursak kalitenin de yaygınlaşması gerekiyor ki rekabet edebilelim. Evrensel hizmet fonu bütün operatörlere açık olmalı. Hem operatör, ‘Ben de evrensel hizmet sunak istiyorum.’ diyebilmeli ve devletin bu konuda yardımcı olması lazım. Geçmişte bir finansman eksikliği oldu. Türkiye’de şehirlerarası fiber altyapıya odaklanan bir şirket yok. Bazıları hizmet kısmına odaklanırsa bazıları altyapı kısmına odaklanırsa bu hem şirketlere fayda sağlayacaktır hem de rekabeti arttıracaktır.”
Geçiş hakkı konusunun çok önemli olduğundan bahseden Çelebiler, yerleşik operatörün hisselerinin geçmişte açılmış olmasının çok önemli bir adım olduğunu belirtti.

Wolf-Dietrich Grussmann: “Yüksek bir bant genişliği için talebi yükseltmemiz gerekiyor.”
Avrupa Komisyonu Haberleşme Ağları, İçerik ve Teknoloji Genel Müdürü Wolf-Dietrich Grussmann, pazarın gerçekten patlıyor denilebilecek kadar büyük bir Pazar payına sahip olduğundan bahsetti. Yatırımlarda toplam maliyetlerin yüzde 80’inin inşaat maliyetine gittiğini, teknoloji geliştikçe bu gider yükünden kurtulduklarını ifade etti. Avrupa’da 9 milyar dolarlık hibelerle, kredilerle yatırımcıları harekete geçirdiklerini aksi takdirde yatırımların gerçekleşmeyeceğini fark ettiklerini belirtti. Grussmann, konuşmasına şöyle devam etti:
“Yatırım paylaşıldığında yüzde 70’lik bir tasarruf sağlanıyor. Fransa, kanalizasyon hatlarını kullanarak fiber altyapıyı çok hızlı yaygınlaştırdı. Mevcut bir altyapının kullanılması ile kazılar sırasında meydana gelecek hasarlar önleniyor ve tasarruf sağlanıyor. Hollanda’da milyon dolarlık zararlar meydana geliyor, kazılarda kablolara verilen zararlar nedeniyle.”

Frans Anton Vermast: “Hollandalılar olarak yaptığımız en büyük hata, Manhattan’ı satmaktı.”
Amsterdam Smart City Düşük Karbon ve Bağlı Topluluklar Strateji Danışmanı Frans Anton Vermast, “Hollanda’da tüketici sadece İnternet hizmet sağlayıcısı ile muhatap oluyor” dedi ve konuşmasını sürdürdü: “Hollanda’da fiber altyapı sağlanması için 142,5 milyon dolar kredi sağlandı. Böyle bir şey yapılmasaydı elbette bunu kimse yapmazdı. Umarım Avrupa’da yeterince para vardır da birlik içindeki ülkelerin arasındaki altyapı fark kapansın. Amsterdam’da her yerin kazılması gerekiyor. Bu nedenle bütün şehir için tek bir izin çıkardık. Bu şekilde birçok izin için harcanacak zaman ve paradan tasarruf ettik. Bir şeyi ölçmek için elinizde veri olması lazım. Normalde yukarıdan aşağı olan bu süreçleri biz aşağıdan yukarı aldık. Halkın istek ve ihtiyaçları doğrultusunda uygulamalar gerçekleştirdik. Örneğin, bir yerel elektrik ağı oluşturduk ve bu sayede insanlar kullanmadıkları elektriklerini komşularına verebiliyorlar.”

Mevlüt Uysal: “100 bin konuta fiber optik kablo oluşturmak resmi hedefimiz.”
Başakşehir Belediye Başkanı Mevlüt Uysal, belediye olarak temiz enerji, temiz çevre, bilişim ve haberleşme teknolojileri konularında çalışma yaptıklarını ifade etti. Uysal konuşmasına şöyle devam etti: “En son teknoloji ile vatandaşı buluşturmanın olmazsa olmazı fiber optik kablonun yaygınlaştırılması. 100 bin konuta fiber optik kablo oluşturmak resmi hedefimiz. Bu projeye çözüm ortağı olacak şirkete olmazsa olmazlarımızı söylüyoruz. Bu fiber optik kabloların hızının en az 1Gb olması ve diğer hizmet sağlayıcıların da bu kablolardan yararlanabilmeleri gerekiyor. Ticari hizmet sağlayıcılardan kira alınacaksa makul düzeyde olacak ve ticari olmayanlardan kira alınmayacak. Fiber optik kabloları çektikten sonra evin içinde de çalışılması gerekiyor. Bizim en önemli avantajımız belediyemizin 3’te 2’si yeni yapılanıyor. Türk Telekom ile prensipte anlaştık, Superonline ile de anlaştık. İnanıyorum ki, bütün insanlar evlerinde fiber ihtiyacını hissedeceklerdir.”

Telepati Dergisi olarak FTTH Forum 2012 konuklarından Huawei Pazarlama Müdürü Raynor Huang ile röportaj gerçekleştirdik.

Öncelikle bugünkü etkinlik hakkında ne düşündüğünüzü öğrenebilir miyiz?
Bugünün çok güzel ve olumlu geçtiğini düşünüyorum. Değişik operatörlerden tedarikçilerin konuşmaları ve Avrupa pazarından bilgilerin sunulması bizlerin de bilgilerimizi zenginleştiriyor. Birçok firmadan ve kamudan insanlar ile fikir alışverişinde bulundukları bir ortam oldu burada. Fiber alanında çalışan insanlardan edindikleri tecrübeleri dinledik. Operatörlerin gerçekleştirdikleri çalışmalar ve gelecek planları hakkında bilgi aldık. Huawei olarak bize fazladan artıları da oldu, burada kendimizi tanıtma fırsatı da bulduk.

Türkiye’nin 2023 hedefleri kapsamında olan fiber altyapıyı yaygınlaştırma çalışmalarında Huawei’nin rolü olacak mı? Huawei, Türk hükümeti ile bir ortak çalışma yapılacak mı?
Operatörlere hedeflere ulaşmaları için tasarım hizmetleri ve donanımlarla destek olacağız. Operatörlerin istekleri doğrultusunda onların şebekelerine göre çözümler üreteceğiz. Türkiye’de zaten bizim bir ağırlığımız var. Bugüne kadar Türkiye’nin büyük operatörleri ile çalıştık ve bundan sonra da hem çözümleri hem de donanımları yenilemeye devam edeceğiz. Operatörlere bu şekilde daha hızlı pazara çıkıp, gelişebilmeleri için elimizden gelen desteği sağlayacağız.

Türkiye’nin, özellikle Çin ile kıyaslandığında fiber altyapı ve İnternet hızı konusunda ne durumda olduğunu düşünüyorsunuz?
Çin’e operatörler son dönemde ilgi duymaya başladılar ve yatırımlar çok hızlandı. Özellikle Çin’de iş gücü çok daha ucuz olduğu için kazı işleri daha hızlı ve maliyeti düşük olarak yapılabiliyor. Ülkenin büyük bir kısmının fiber yapılanması devam ediyor. 2Mb’den başlayıp 100Mb’e kadar evlere İnternet verebiliyorlar. Şimdiye kadar 50 milyon eve 100Mb bant genişliği sağladık.

Fiber teknolojisinin bize İnternet’te hız artışı dışında ne gibi getirileri olacak?
FTTH’in en önemli özelliği söylediğiniz gibi yüksek bant genişliğini sağlayabilmesi. İkinci olarak da FTTH’de şebekenin herhangi bir elektrik almaması nedeniyle servis kalitesini ve servis garantisini sağlıyor. Diğer aktif şebekelerde örneğin metro ethernet de, sürekli 220v sağlanan yerlerde elektrik kesildiği anda İnternet kesintiye uğruyor. Bu nedenle, FTTH çok daha güvenilir.