İkinci Tip Telekomünikasyon Ruhsatı alarak çalışmaları için yasal bir platform bulan ve hizmetleriyle hayatımızın çeşitli, belki de en önemli bölümlerinde yer alacak uydu iletişimi ürün ve hizmet sağlayıcısı Mobilkom, sektörde 1998'den bu yana çabalarını sürdürmekte. Çabalarını sürdürmekte diyoruz, çünkü 1998'den bu yana faaliyette olmasına karşın belki de yeni doğmuş bir bebek denebilir.

TELEKOM Kurumu'ndan aldığı ruhsat, yaptığı uluslararası trafik taşıma anlaşması ve başlattığı birçok yeni servisle sektörümüzde bundan sonra da adından çokça bahsedilecek Mobilkom ve uydu iletişim hizmetleri pazarındaki son gelişmelerle ilgili olarak Genel Müdür Mehmet Darmar'dan bilgi aldık.

Mobilkom'un misyonu "Mobilkom'un misyonu, mobil kullanıcılara, dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, kesintisiz komünikasyon imkanı sağlamaktır. Mobilkom; yerel altyapı ve iletişim imkanlarının yetersiz olduğu yerlerde, mobil kullanıcılara yerden ve yerel altyapıdan bağımsız, uydu iletişim teknolojilerinin gelişmiş imkanlarını kullanarak ses, faks ve veri hizmetleri vermektedir." Kuruluşunuzdaki kısa ve uzun vadeli hedefler nelerdir? "Mobilkom, Türkiye ve çevre ülkelerde faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlara; mobil cihaz, iletişim hizmetleri, katma değerli hizmetler sunmak ve bu hizmetleri desteklemek amacı ile kuruldu. Burada hedef bir "bilgi birikimi merkezi" olarak faaliyet göstermek ve hizmetlerimizi çözüm ortakları aracılığı ile satmak ve pazarlamaktır. Kısa vadedeki hedefimiz; mobil uydu iletişim sektöründe tanınan ve sunduğu hizmetlerin kalite ve güvencesi ile bilinen bir şirket olmaktır. Uzun vadedeki hedefimiz ise oluşan müşteri portföyünün güvencesi ve 2003 yılında gerçekleşecek serbestleşme ile birlikte; mobil uydu iletişim sektöründe, yerel hatlardan uydu telefonlarına ve uydu telefonlarından yerel hatlara, mobil kullanıcılara kendi trafiğini taşıyan

uluslararası bir operatör olabilmek."

Sunduğunuz hizmetler nelerdir? Servislerinizde sektörel ayrım söz konusu mu? "Mobilkom'un sunduğu hizmetlerde Mobil Kullanıcı herhangi bir yerde (kara, hava, deniz) olabilir. Mobilkom'un mobil kullanıcılara sunduğu hizmetler üç ana başlıkta toplanabilir: Tüm hizmetlerimizde ana tema cihaz, kullanım hizmetleri ve müşteri odaklı çözümü bir araya getiren toplam çözüm oluşturmak." MobilOfis "MobilOfis, sunduğumuz ses, faks ve düşük hızlı veri ve Internet hizmetlerini içeren ana hizmet grubu. Bu hizmetleri Inmarsat ve Iridium uyduları aracılığı ile kara, hava ya da denizdeki mobil kullanıcılara sunuyoruz." MobilISDN "Bu hizmetimiz ile Mobilkom olarak, uydu aracılığı ile ISDN hızlarında veri transfer imkanı sağlayabiliyoruz. Kullanıcılarımız bu hizmet ile MobilOfis'in tüm imkanlarından yararlanabildiği gibi gerektiğinde erişim hızlarını 64 Kb/s ya da 128 Kb/s'ye kadar çıkarabiliyor." Mobilkom geçtiğimiz haftalarda MobilISDN hizmetinin MPDS imkanını da duyurdu. Mobile Packet Data Services

(Mobil Paket Veri Servisleri) ya da kısaca MPDS olarak adlandırılan bu hizmet ile kullanıcılar Mobilkom'un MobilISDN'de sunduğu 64 Kb/s hızından, uyduya bağlı kaldıkları süre ile değil, yaptıkları veri transfer hacmi ile ücretlendirilecekler.

MPDS servisi nasıl çalışıyor?
"Son günlerde çok sık duyduğumuz GSM şebekesinde kullanılan GPRS (General Package Radio Services - Genel Paket Radyo Servisleri) sistemi ile benzer yapıda çalışan MPDS'te de sisteme sürekli bağlı kalıyorsunuz. Inmarsat uyduları aracılığıyla sağlanan bu hizmet size dünyanın herhangi bir noktasından sürekli olarak Internet erişimi ve TCP/IP tabanlı uygulamaları yüksek hızda kullanma imkanı sunuyor. Bu hizmet yüksek hızda veri iletişimi yapan mobil kullanıcılar için çok büyük avantajlar ve kullanım kolaylığı getiriyor. MPDS'te her terminal, sisteme bağlandığı anda kendisine atanan IP adresi ile sürekli olarak Internet'e bağlı kalabiliyor. Kullanıcılar uzun sürelerle bağlı kalmış olsalar da bağlı kaldıkları süre üzerinden değil, GPRS hizmetlerinde olduğu gibi sadece transfer ettikleri veri hacmi üzerinden faturalandırılıyorlar."

MPDS hizmetinin kullanılabileceği alanlar
"Telekom altyapısının yeterli olamadığı noktalardan
. Internet erişimi
. Mobil Bankacılık
. E-posta
. TCP/IP tabanlı sürekli bağlı kalmayı gerektiren anlık veri iletişimi uygulamaları (stok giriş-çıkış, fatura uygulamaları, POS v.b.) sayılabilir."
MobilTakip
"MobilTakip, Mobilkom'un araç takip ve mesajlaşmanın yanı sıra kısa mesaj, faks, teleks, uzaktan sistem kontrol ve veri toplama (SCADA) uygulamaları için sunduğu hizmet kategorisi. Bu hizmet uydu aracılığı ile iletişimi sağlayabildiği gibi gerektiğinde GSM tabanlı olarak da çalışabiliyor.
Bu hizmetlerin tümünde kullanıcılarımız herhangi bir sektörde olabilir. Ancak Mobilkom'un sektörde yer almaya çalışan firmaların bir çoğunun aksine katı bir şekilde uyguladığı bir hizmet güvencesi ve müşteri memnuniyeti politikası söz konusu. Biz gerçekten %100 müşteri memnuniyeti yaratacağımıza inanmadığımız hiçbir hizmeti satmamaya özen gösteriyoruz. Bu güne kadar bu inançtan dolayı denizcilik sektörüne birebir yönelimimiz olmadı. Bunun esas sebebi ise; tersanelerde faaliyet gösteren, gerektiğinde gemilere müdahale eden ve kurulum yapan bir şirket olmamamızdı. Ancak önümüzdeki haftalar da bu konuda da bazı yeni duyurularımız olacak.
Mobilkom olarak dünya denizcilik sektöründe tanınan bir firma ile uluslararası hizmet ve servis anlaşması imzaladık. Bu işbirliği ile uluslararası birçok limanda, satmış olduğumuz iletişim cihazlarına bakım onarım garantisi verebilir duruma gelmiş oluyoruz. Bu sayede Mobilkom kullanıcıları gerek uluslararası cihaz bakım-onarım garantisine; gerekse en uygun maliyette, hizmet kalitesinden eksilme olmaksızın mobil iletişim imkanlarına sahip olacaklar."

Mobilkom'un sunduğu hizmetlerde kullandığı uydu sistemleri nelerdir?
"Mobilkom, kurulduğu günden bu yana uydu iletişim teknolojilerinde gerçekleşen gelişmeleri de takip ederek, tüm dünyada kesintisiz iletişim imkanı sağlayan uydu operatörleri ile işbirlikleri gerçekleştirdi. Bu bağlamda ilk ve öncelikli olarak 1998 senesinde Inmarsat'ın Türkiye Çözüm Ortağı oldu. Inmarsat ile gerçekleşen işbirliği ile eş zamanlı olarak British Telecom plc.'nin uydu iletişim birimi olan A&M ile de temsilcilik anlaşması imzaladı. 2000'li yıllar ile birlikte Kanada merkezli bir telekom operatörü olan Stratos Global Communication şirketinin British Telecom plc. A&M'i satın alması ile Mobilkom Stratos'un Türkiye Distribütörü haline geldi. Stratos ile imzalanan anlaşma Mobilkom'a Inmarsat hizmetlerini pazarlama yetkisinin yanı sıra, yeniden yapılanmakta olan Iridium hizmetlerini de pazarlama ve satma imkanını sundu. 2001 senesi ile birlikte Mobilkom yeni Iridium'un dünya üzerinde en büyük dağıtıcısı olan Stratos'un Türkiye'deki tek yetkili distribütörü haline geldi. Artık Mobilkom, MobilOfis hizmetlerini Iridium uydu sistemi aracılığı ile de sunulabiliyor."

Iridium adını Türkiye daha önce de duymuştu, neden yine Iridium?
"Dünya ticari olarak ilk elde taşınabilir sesli uydu iletişim cihazları olan Iridium telefonlar ile Iridium LLC şirketi sayesinde Kasım 1998 tarihinde tanıştı. Bu ticari faaliyet Eylül 1999 tarihinde Türkiye'de de sunulmaya başlandı. Türkiye özellikle aynı sene içerisinde yaşanan 17 Ağustos depremi sırasında Iridium'u yazılı ve görsel medyadaki ilanlarından tanıdı. Deprem sonrasında yaşanan iletişim kesintilerini de göz önünde bulunduran o zamanki Hükümet, İçişleri Bakanlığı aracılığı ile alternatif iletişim imkanları arayışına başladı. Bu arayış sırasında Mobilkom, British Telecom plc. A&M ile olan ilişkileri sayesinde Iridium cihaz hizmetleri satma yetkisi olmasına rağmen, bu proje kapsamında Iridium'un değil, Inmarsat sistemlerinin değerlendirilmesini İçişleri Bakanlığı'na tavsiye etti. Bu görüşmeler sırasında Mobilkom Iridium LLC'nin yaşadığı finansal problemleri ve olabilecek sonu yakından takip etmekteydi. Yapılan tüm uyarılara rağmen proje için İçişleri Bakanlığı Iridium sistemini tercih etti. Ve yapılan alımdan bir kaç ay sonra Mart 2000 tarihinde Iridium LLC iflasını ilan etti. Yaşanan iflas sonrasında Türkiye'deki mevcut kullanıcılar yerel hatları arayamaz ve yerel hatlardan aranamaz hale geldi. Ancak Iridium cihazından Iridium cihazına yapılan aramalar hiç bir zaman durmadı. İflas sonrasında sistem kapsamındaki uyduların yakılarak düşürülmesi ve sistemin tamamıyla durdurulması gündeme geldi. Ancak Aralık 2000 tarihinde Iridium Satellite LLC adlı yeni bir şirket eski Iridium'un tüm yatırım ve sistemlerini mahkeme kararı ile satın aldı. Nisan ayında ABD Savunma Bakanlığı'nın garantörlüğünde hizmete başlayan yeni Iridium ilk sistemden farklı olarak tek fiyat politikası ve gelişmiş veri ve Internet hizmetleri ile çok daha güçlü ve borçsuz bir yapı ile hizmete başladı.
Bağımsız araştırma kuruluşu Aerospace Corporation'ın yaptığı inceleme sonucunda, Iridium uydu ağının 2010 yılı ortasına kadar sorunsuz hizmet vereceğini belirttiler. Iridium Satellite'ın CEO'su Gino Picasso'nun konu ile ilgili yaptığı açıklamada; Aerospace Corporation'ın analizlerinin, Iridium uydularının müşterilere 2010 yılının ortasına kadar servis vereceğini gösterdiğini, sistemin son derece iyi çalıştığını, toplam 14 yedek uydu ile kaliteli servislerini sürdürmeye devam edeceklerini ifade ettiğini belirtti.
Yeni Iridium hizmete girdiği Nisan 2001 tarihinden bu yana; ilki Şubat 2002'de 5 adet, daha sonra da Haziran 2002'de 2 adet olmak üzere 7 yeni yedek uyduyu yörüngeye oturtarak hizmet güvencesini ve kalitesini teminat altına aldı.
Mobilkom olarak yeni Iridium'un izlediği stratejiyi ilk günden beri çok yakından takip etmekteydik. Iridium Satellite LLC'nin hizmet portföyüne ve finansal güvenirliliğine hiç bir şüphemiz kalmayınca, bu sistemi Iridium yetkilileri ile yaptığımız görüşme ve anlaşmalar çerçevesinde Türkiye'de pazarlamaya başladık."

Eski Iridium aboneleri yeni hizmetten yararlanabiliyor mu?
"Daha önceki Iridium ile hizmet almaya başlayan kişi ya da kuruluşlar hizmetlerini Türk Telekom aracılığı ile sağlıyordu. İlk Iridium'un iflası ile bu abonelerin yerel iletişim ağlarını arayabilme ve bu ağlardan aranabilme imkanı ortadan kalktı. Şu anda bu aboneler sadece Iridium'dan Iridium'a arama yapabiliyorlar. Bu hizmet de bir süre sonra tamamen kapanacak, mevcut Iridium kullanıcıları istedikleri takdirde SIM kartlarını değiştirmek sureti ile Mobilkom'un Iridium ses hizmetlerinden ve diğer katma değerli hizmetler portföyünden yararlanabilecekler."

Iridium katma değerli hizmetler portföyünde ne gibi hizmetler var?
"Mobilkom, Stratos ve Iridium ile yapılan yakın işbirliği sayesinde sadece standart ses hizmeti değil, katma değerli hizmetler de sunmaya başladı.
Iridium Internet: Mobilkom, Iridium kullanıcılarına, veri iletişimi ve Internet bağlantısı çözümlerini de beraberinde sunuyor. Kullanıcılar; Internet'in oldukça yaygınlaşması ve dolayısıyla e-posta alışverişinin de bu denli yoğun kullanılmaya başlaması ile uydu iletişiminden sadece ses olarak değil; veri olarak da faydalanmak istiyorlar. Mobilkom, "Iridium Internet Servisi" olarak adlandırdığı hizmet ile Iridium uydu telefonu kullanıcılarının 10 Kb/s'ye varan hızlarda Internet'e bağlanmalarına ve veri iletişimi yapmalarına olanak sağlıyor.
Iridium Haber: Mobilkom, Iridium kullanıcılarına yönelik yeni bir katma değerli hizmet duyurdu. TEAMTalk adı verilen bu yeni hizmet sayesinde Iridium kullanıcıları aylık bir hizmet aboneliği sayesinde hava raporları ve spor haberlerini Iridium cihazlarından Iridium SMS ile takip edebilecekler. Bu yeni hizmetten yararlanabilmek için Stratos Iridium abonesi olmanız yeterli.
Iridium Faks - Teleks: Mobilkom Iridium aboneleri, Internet bağlantıları aracılığı ile özel bir Web arayüzü sayesinde dünya üzerindeki herhangi bir faks ya da teleks numarasına dokümanlarını gönderebiliyor.
Cep Iridium: Bu yeni hizmet sayesinde herhangi bir GSM telefonu abonesi, telefonundan Kısa Mesaj Servisini (SMS) kullanarak Iridium abonelerine SMS gönderebilecek."

Tanımladığınız uzun vadeli hedeflerinize ulaşmak için gerekli yurtdışı kaynaklar nelerdir ve bu kaynaklar için Mobilkom ne gibi girişimler içinde?
"Uzun vadede mobil uydu iletişim hizmetleri sunan bir telekom operatörü olabilmek için birkaç aşama belirledik. Bu aşamalardan ilki ve önceliklisi Türkiye'de mobil uydu iletişim sektöründe tanınan bir firma olmak idi. Son 4 sene içerisinde gerek müşteri portföyümüz, gerekse uluslararası anlaşmalarımız sayesinde bu aşamayı gerçekleştirdik. Bundan sonraki hedefimiz Türkiye'de mevcut kanunlar kapsamında, mobil uydu iletişim hizmetleri pazarlayan, satan ve müşteriye yasal olarak fatura kesebilen bir operatör haline gelmekti.
Mobilkom, bu amaç ile 4502 sayılı kanunda yapılan değişiklik ve Bakanlar Kurulu'nun yayınladığı 2001/3359 sayılı Karar gereğince, Telekomünikasyon Kurumu'na başvurarak 2. Tip Telekomünikasyon Ruhsatı alarak ruhsat sahibi bir işletmeci olmaya karar verdi. Bu başvuru için öncelikli olarak GMPCS hizmetleri ve Iridium sistemi tercih edildi. Başvuruyu gerçekleştirme öncesinde, Iridium LLC ile lisans destek ve trafik anlaşması gerçekleştirildi. Bunun yanı sıra Stratos ile olan distribütörlük anlaşmamız, özellikle Inmarsat ve Iridium trafiğini mobil kullanıcıdan yerel hatlara ve yerel hatlardan da mobil kullanıcıya yapılan aramaları uluslararası şebekelerde taşıyabilecek şekilde genişletmek amacı ile uluslararası trafik taşıma ve operatörlük anlaşması ile desteklendi. Anlaşma, Iridium ve Inmarsat şirketleri tarafından da onaylandı. Bu anlaşmalar sayesinde, Mobilkom, Türkiye'de ruhsatlı olarak mobil uydu iletişim hizmetleri satma, faturalama, uluslararası ses ve veri trafiği taşıma yetkisi olan bir operatör haline gelmiş oldu. Bu aşamada orta vadedeki hedeflerimizi gerçekleştirmiş oluyoruz. Artık amacımız hızlı bir şekilde hizmetlerimizi Türkiye'de ve çevre ülkelerde yaygınlaştırmak ve özelleştirme sürecinde aktif ve tercih edilir bir özel operatör haline gelmek."

Türkiye'de mobil uydu iletişim pazarı ve bu pazardaki diğer şirketler hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
"Mevcut sektörde yer alan firmaları iki ayrı kategoride toplamak mümkün. Birinci kategori mobil iletişim teknolojilerini bir amaç olarak gören ve operatör kapsamında olan şirketler. Bu şirketler şu anda Telekomünikasyon Kurumu'ndan ruhsat almış olan şirketler ve uluslararası operatörler. Bunların arasında Mobilkom'un hizmet alanında olan Thuraya, Globalstar ve ICO sayılabilir. Ancak bu şirketlerden bir ya da birkaçının ilk Iridium'un yaşadığı sorunları ve sonucu yaşamaları mümkün. Operatörlerin yanı sıra uydu iletişim sektörünü kendilerine ek bir iş olarak görüp, yaptıkları işlerin yanı sıra, iletişim hizmetleri vermeye çalışan ve sonuçta sadece ticaret yapmaya çalışan şirketler de bu sektörde faaliyet gösteriyor ve bazı mevzuat açıklarından yararlanıyorlar. Sektörümüzde bulunan tüm şirketlerin ilk ve öncelikli hedeflerinin müşteri memnuniyeti, hizmet kalitesi ve bunun yanı sıra da gelirlerinin Türkiye içinde kalarak istihdam ve yeni olanaklara dönüşüyor olması lazım."

Telekomünikasyon Kurumu'nun bu sektördeki etkisini nasıl buluyorsunuz?
"Telekomünikasyon Kurumu geçtiğimiz yıllar ile birlikte Türkiye'de iletişim sektörünü yeniden tanımlayan, oluşmuş kalıp ve kemikleşmiş yapıları kırabilen Türkiye'deki nadir bir oluşum. Kurum tam manası ile Türkiye'deki iletişim sektörü anlayışını, hakkı ile iş yapmak isteyen şirketlerin önlerini açarak yeniden yapılandırıyor. Henüz tüm hedeflerini yerine getirebilmiş denemez ise de doğru yolda hızlı adımlar ile ilerlediği kesin."

Kullanıcılar yakın bir tarihte sizden yeni hizmet duyuruları alacak mı?
"Evet, özellikle Inmarsat sistemleri aracılığı ile bu ay içerisinde tüm dünya ile eş zamanlı olarak duyuracağımız yeni bir hizmet olan "BGAN" çok yakında ticari olacak. Her ne kadar hizmet yıl sonuna doğru ticari olacak ise de, mobil uydu iletişim kullanıcılarının ne gibi imkanlara kavuşacaklarını bilmelerinde yarar var.
Uluslararası uydu operatörü Inmarsat, Kenya'daki en son distribütörler toplantısında, 2002 yılı sonuna kadar bölgesel BGAN hizmetini sunmaya başlayacağını duyurdu. BGAN hizmeti ilk uygulamasında 144 Kbit/s hızları destekleyecek. Inmarsat yetkilileri yeni servisi dünya üzerinde kullanılır kılacak ilk firmalardan birinin Stratos olduğunu da bildirdi.

Yeni hizmet ile kullanıcılar;
Sürekli kapsama alanı içerisinde servis alma, küçük, hafif ve IP (Internet Protokolü) uyumlu bir uydu modemiyle, sürekli ve standart yerel GPRS hizmetlerinin iki katı hızda, kurumsal ağlara ya da Internet'e sürekli erişim ve genel uydu teknolojilerinin aksine kullandıkları süre ile değil iletişim sırasında akan verinin hacmine göre fiyatlandırma imkanlarına sahip olacaklar.
Bu hizmetin yanı sıra yakın bir gelecekte Türkiye'ye yeni ve değişik uydu operatörlerinin mobil iletişim hizmetlerini de getirmeyi planlıyoruz."