Tüketim
toplumunun ve kapitalist ekonominin gereksinimleri gereği
sürekli tüketiyoruz. Ekonomiye sürekli yeni yüzler katılıyor
ve bu yüzler çok hızlı bir şekilde eskiyip yerlerini yenilerine
bırakıyor. Etüt Araştırma'nın (www.etut.com)
bize sunduğu bilgilere göre, Ocak 2001'de yeni açılan şirket
sayısı 5.000 iken, kapanan şirket sayısı 350 olmuş. 2000'nin
rakamları ise 3.000 açılan şirkete karşılık 270 kapanan şirket
şeklinde. Yeni Ekonomi ise bize çok fazla uğramamakla beraber
(bizim yöntemimiz farklı, burası Türkiye), belli başlı Internet
firmaları (temelde erişim sağlayan firmalar) kuruldu, bunların
birçoğu şu an zor
durumda, kapandı, kapanmak üzere... (Onlara sorarsanız, sebep Türk
Telekom. Haklı oldukları yerler yok değil ama, Türkiye'nin şartları
böyle.) Geçenlerde eToys.com iflasını ilan etti (Amerikan kanunlarına
göre Madde 11'den). Hemen ardından elindeki teknolojileri, değerleri
(?) satılığa çıkardı. Bir zamanlar 10 milyar dolar piyasa değeri
biçilen şirket, bugüne kadar bu satışlardan 20 milyon dolar kazandı
(Toplaması gereken rakam 275 milyon dolar). Benzer operasyonu garden.com
yaptı ve sadece elindeki domain (web adresi diyelim) 'lerden 375
bin dolar toplayabildi. Bu durum 80'lerden beri PC teknolojisi daha
doğrusu bilgisayar/elektronik teknolojisinin gelişimiyle ile paralel
gitmekte. Bunu, son model bir bilgisayarı aldıktan birkaç ay sonra
(hatta artık daha kısa zamanda) yeni modelinin çıkması ve elimizdeki
ürünün fiyatının anında düşmesiyle, bilgisayarı sadece oyun amaçlı
kullandığımız her gün değerini gitgide kaybetmesiyle paralel buluyorum.
Bir sene sonra aynı bilgisayarı en fazla yarı fiyatına satabiliyorsunuz.
Ancak elinizdeki bilgisayar ile iş yaptığınızda yarattığınız ürün
(tasarım, yazılım, belki de satış teklifi) size para kazandırdığı
için bilgisayara yeni eklemeler yapmak için bütçeniz olmasını, kısmi
olarak değerini korumanızı sağlıyor ve yeni değerler yaratmış oluyorsunuz.
Benzer konu şu anda avuçiçi bilgisayarlar için geçerli. Bugün 400-500
ABD dolarına aldığınız cihazın değeri daha ilk gün en az 100 dolar
düşüyor, birkaç ay sonra üretici firmanın durumuna, rakiplerin ürünlerine
ve yeni ürünlere göre yarı yarıya inebiliyor. Bir sene sonra ise
çok az bir değer kalıyor. Dolayısıyla asıl konumuza geri dönersek,
yeni ekonomi şirketlerinin değeri kendi yarattığı üründe, teknolojide;
ürün çalıştığı ve sattığı sürece var. Tıpkı bir bilgisayar aracılığıyla
çeşitli işleri yaptığınız sürece o bilgisayarın çok değerli oluşu,
ancak üretimi bıraktığınız an değerinin ani olarak düşmesi gibi.
Yani, yeni ekonomi şirketinin değeri ne yazık ki bazılarının düşündüğü
gibi "tık sayısı"nda değil, o tıklarla gelen satışlarda. İşler daha
da zorlaşıyor...
