Bilgisayar okuryazarlık becerisinin yaratılması ve bunun belgelendirilmesi olarak nitelendirilen ECDL (Avrupa Bilgisayar Kullanım Belgesi) sınav ve sertifikasyon programı ülkemizde de uygulanıyor.

ÇAĞDAŞ bir toplum yaratma sürecinde en önemli yapıtaşlarından biri bilgisayar kültürünün topluma yaygınlaştırılması olarak ortaya çıkarken, ECDL (Avrupa Bilgisayar Kullanım Belgesi) bu yaygınlaşmanın en önemli unsuru olarak görülüyor. Bilgisayar kültürünün yaygınlaştırılması çalışmalarındaki temel noktalardan biri, geniş toplum kesimlerinde bilgisayar okuryazarlık becerisinin yaratılması ve bunun belgelendirilmesi. Bu çalışmalara paralel olarak, Türkiye Bilişim Derneği (TBD), isteyen herkesin kişisel bilgisayar kullanıcılığında bilgi ve beceri düzeyinin belirlenmesini sağlamak amacıyla, ECDL sınav ve sertifikasyon programını ülkemizde de uygulamaya koydu. Programın temel dayanağı, sertifika sınavlarındaki ciddiyet ve bunun sürekliliği olurken, bu amaçla üç kademeli (ECDL-F, TBD ve sınav organizasyon şirketi) sınav denetim sistemi işletiliyor. ECDL programının Türkiye lisans hakkı TBD’de olurken, ECDL’nin Avrupa Birliği’nde geçerli “tek” sertifika olması düşüncesi benimsenmiş durumda.
Avrupa Birliği’nin ECDL konusuna bakış açısı “Bilgi Toplumunun İstihdam ve Sosyal Boyutları Yüksek Grubu” tarafından dillendirilerek, e-Avrupa süreci kapsamında ECDL’nin Avrupa Birliği’nde geçerli “tek” sertifika olması düşüncesi geçerli kılınmış. Toplumdaki bilgisayar okuryazarlığının geliştirilmesinin Avrupa Topluluğu standartları ile sağlanması benimsenirken, ECDL ile teknolojinin daha ileri kullanımı yolunda önemli bir süreç de başlatılmış oldu.

Avrupa Bilgisayar Kullanım Lisansı Vakfı
Avrupa Bilgisayar Kullanım Lisansı Vakfı (ECDL Foundation), bir endüstri standardında bilgisayar becerileri uluslararası sertifikasyonu oluşturmaya çalışırken, Avrupa Bilgisayar Kullanım Belgesi (ECDL) büyük çok uluslu şirketler ve devlet kuruluşlarından, bireysel bilgisayar kullanıcılarına kadar herkese açılmış durumda. Avrupa Bilgisayar Kullanım Lisansı Vakfı (ECDL Foundation), her ülkede Avrupa Bilgisayar Kullanım Belgesi kuruluşunun çalışmalarını desteklemek ve koordine etmek amacıyla Avrupa Profesyonel Bilişim Dernekleri Konseyi (CEPIS) tarafından kurulmuş.
Merkezi Dublin’de bulunan Avrupa Bilgisayar Kullanım Lisansı Vakfı, Ocak 1997’de kar amacı olmayan bir kuruluş olarak kurulmuş. Daha önce Avrupa Profesyonel Bilişim Dernekleri Konseyi (CEPIS) ve üye dernekleri tarafından oluşturulan kullanıcı becerilerinden yola çıkılarak oluşturulurken, halen Avusturya, Belçika, Kıbrıs, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Polonya, Portekiz, Slovenya, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere’de Avrupa Bilgisayar Kullanım Belgesi (ECDL) lisans sahipleri bulunuyor.
Uluslararası Bilgisayar Kullanım Lisansı (ICDL) lisans sahipleri ise; Avustralya, Bermuda, Kanada, Hong Kong, Güney Afrika, UNESCO, ABD ve Zimbabwe.Uluslararası Bilgisayar Kullanım Lisansı (ICDL); Mısır, Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde UNESCO himayesinde yürütülüyor.
Bosna, Botswana, Mısır, Fiji, Gana, İzlanda, Ürdün, Kenya, Lesotho, Liechtenstein, Lüksembourg, Malta, Maritus, Mozambik, Yeni Zelanda, Papua Yeni Gine, Romanya, Rusya, Slovakya, Sri Lanka, Tunus, Birleşik Arap Emirlikleri, Ukrayna ve Yugoslavya’da ise Avrupa Bilgisayar Kullanım Belgesi (ECDL) / Uluslararası Bilgisayar Kullanım Lisansı (ICDL) Alt-Lisans sahipleri bulunuyor.
Vakfın görevinin; Pan-Avrupa ölçütü endüstri standardı bilgisayar becerilerinin arttırılmasını sağlamak, bu lisansın tüm Avrupa’da halihazırda kabul görerek, lisans sahiplerinin dolaşım ve işe alınabilirliğini kolaylaştırmak olduğu belirtiliyor. Lisans; lisans sahibinin, önde gelen çok uluslu şirketler ve eğitim kuruluşları tarafından aranılan bilgisayar işletim yeterliğine sahip olduğunu gösterirken, ECDL potansiyel kariyer için bir başlangıç noktası olduğu kadar bilgisayar becerilerini ölçmede etkin bir kıstas olarak görülüyor.
Vakıf, Avrupa çapında bir endüstri standardı olarak kabulünü arttırmak amacıyla, lisansı yakından izliyor ve dinamik bir şekilde geliştiriyor. Bu durum lisansın; sanayi, devletler ve Avrupa Komisyonu tarafından tanınarak entegrasyonunu güçlendiriyor. Lisansın sürekli olarak güncelleştirilmesi, pazarlanması ve uygulanması gerekiyor.
Avrupa Bilgisayar Kullanım Lisansı Vakfı (ECDL-F), çok önemli olan ilk hareket noktasında dengeyi sağlarken, lisansın daha fazla sayıda ülkede kabul görmesiyle yöntemler ve yeni alanlar oluşturuluyor. Vakıf, bu öncü aşamaların devamlı başarısı ile her üye ülkedeki Avrupa Bilgisayar Kullanım Belgesi kuruluşuna, kendi ülkelerinde lisanslandırma derecelerini güçlendirmek için destek verirken, böylece mümkün olan en yüksek sayıda insan bilgi toplumunda yer almaya hazırlanıyor. Mükemmeliyetçiliği sağlamaya çalışmanın yanı sıra vakıf, lisansın coğrafi dağılımını da sağlamayı amaçlıyor. Kuzey ve Güney Avrupa arasındaki beceriler farkının kapatılması da vakfın görevinin önemli bir kısmını oluşturuyor. Vakfın temel amacı, bilgi çağı için tüm Avrupa’ya bilgisayar teknolojisi becerilerini kazandırmak olarak açıklanıyor.

ECDL öğretim materyali onaylama yönetmeliği
Bu yönetmelik “Temel ECDL” başlığı altındaki 7 modülün incelenmesini kapsarken, öğretim materyalinin TBD adına incelenmesi için bilimsel bir hakem kurulu oluşturulmasını öneriyor. TBD adına görev yapan hakem heyeti başkanı, her başvuru için 3 hakemden oluşan bir kurul oluşturuyor. Kurulda kararlar oy çokluğu ile alınarak, hakem heyeti başkanının onayı ile işlerlik kazanıyor. Materyalin 4 kopya olarak onay için TBD’ye teslim edilmesi gerekiyor. 3 kopya inceleme işleminin başlaması için hakem heyeti başkanına teslim edilirken; 1 kopya ise mühürlenerek TBD merkezinde saklanıyor. Önerilen çalışmanın onaylanması halinde bu durum TBD yönetimine bir rapor ile bildiriliyor.
ECDL müfredatı TBD’nin http://www.tbd.org.tr/ecdl/ecdl-mufredati.html adresli sitesinde yer alıyor. Materyalini incelemek için başvuran kurum/kuruluş/kişiler ekte verilen “Müfredata Uygunluk Formu”nu dolduruluyor.
Öğretim materyalleri, ECDL sınavına hazırlık için geliştirilmiş kitap, dergi, CD, kaset veya uzaktan eğitim paketinden oluşurken, basılı materyal dışındaki ürünlerin, incelemeyi kolaylaştırmak amacı ile ayrıca basılı materyal olarak verilmeleri öneriliyor. Yönetmelik, TBD Yönetim Kurulu’nun onayı ile 3 Ocak 2003 tarihinden itibaren yürürlüğe girerken, yönetmeliğin kurul tarafından gerekli görüldüğü hallerde değiştirilme hakkı da bulunuyor.

TBD bünyesinde Hakem Kurulu oluşturuldu
ECDL Programı’nın yaygınlaşması için sürdürülen çalışmalarda yeni bir aşamaya daha gelinirken, tüm üye ülkelerde geçerli olan ECDL müfredatına uygun eğitim malzemesinin hazırlanmasının özendirilmesi ve onaylanması amacıyla TBD bünyesinde Hakem Kurulu oluşturuldu. Kurulun görevi, başvuru yapan tüm yayıncıların hazırladıkları basılı ya da elektronik malzemenin ECDL müfredatına uygunluğunun saptanması ve bunun belgelendirilmesi olurken, etkinlik ve tarafsızlık ortamının sağlanması ile TBD tarafından onaylanacak çalışmaların ECDL programının gelişmesine katkı sağlayacağı belirtiliyor. Bu konuda çalışma yapacak kuruluşların, bilimsel içeriğin yanı sıra, isim hakkı konusunda da TBD’den onay almaları zorunlu olurken, konu ile ilgili olarak hazırlanmış olan yönetmelik www.tbd.org.tr/ecdl/yonetmelik.html adresinde yer alıyor.
TBD, ECDL için 2002 Eylül sonunda sınav açmıştı
Türkiye Bilişim Derneği (TBD) başlattığı ECDL programı kapsamında Eylül 2002 sonunda bir sınav açarak, adayların 7 temel uygulamadan sınava girmelerini sağlamış ve sınavlar ilk etapta Ankara, İstanbul, İzmir ve Afyon’da yapılmıştı. TBD, ECDL Projesi kapsamında yaklaşık 15 tane test merkezi oluştururken, açtığı ihale ile de alt lisans firması olarak Toprakçıoğlu Holding’i görevlendirmişti. Toprakçıoğlu Holding yabancı sermayeyi getirmek amacıyla ECDL Bilişim ve Eğitim A.Ş. (ECDL Türkiye) adında bir firma kurdu.
Belli illerde ECDL sertifikalarını vermek ve ECDL sınavlarını gerçekleştirmek üzere sınav merkezleri oluşturulurken, bunun için çeşitli iş yerlerini denetlemek ve ECDL test merkezi olup olamayacaklarına karar vermek üzere denetçiler görevlendirildi.
ECDL konusunda 2000 yılında TBD ECDL Çalışma Grubu bünyesinde başlayan çalışmalar, 2001 yılında sonuçlanmış ve hem Avrupa ECDL Vakfı’na yapılan yazılı başvuru hem de uygulama modelleri konusunda somut adımlar atılarak sürdürülmüştü. TBD başvurusunun ECDL Vakfı tarafından onaylanmasından sonra hız kazanan uygulama çalışmalarını devam ettirilirken, ECDL Projesi’nin hayata geçirilmesi aşamasında organizasyon şemasının hazırlanması, yetki ve sorumlulukların belirlenmesi ile “Yetkili Test Merkezleri”nin belirlenerek ilgili lisansçı firma ile seçilen test merkezleri arasında sözleşme imzalanmıştı. Avrupa ECDL Vakfı kuralları doğrultusunda hazırlanan teknik ve idari kurallar ışığında test merkezi atamaları hızla tamamlanırken, ECDL Sertifikası’nın ulaşılabilirliğini arttırmanın sağlıklı ve yaygın Test Merkezi ağı oluşturma çalışmalarından geçtiği görüldü. ECDL kalite standartlarının korunması amacıyla ECDL personel eğitimlerine önem verilirken, ECDL Türkiye A.Ş.’de görev alan tüm çalışanların ve ECDL kalite standartlarının korunması için görev yapan Test Merkezleri Denetçileri’nin eğitimleri de tamamlandı. Bir sonraki aşamada da, Sınav Gözetmenleri eğitildi. ECDL programı ile ilgili ayrıntılı bilgilere www.tbd.org.tr ve www.ecdl.org.tr adreslerinden erişilebilir.