Başar Tunçel

basartuncel@gmail.com


Bay Meraklı

Deneme sürüşü

Bu ay bir miktar insan kaynaklarına değinmek istiyorum. Malum konu, işe alımlarda deneme süresi. Bu konuya maalesef gereken özen gösterilmediği gibi, yanlış yaklaşılıyor. Çoğu kez çalışan kurumu, kurum çalışanı anlayamadan yollar ayrılıyor, üstelik çoğu kez küs olarak. İyi bir deneme süresi geçirilmeden verilen performans kararları ve değerlendirmeleri, her zaman gerçeği göstermeyebilir. Kaçınılması gereken temel konular ise acelecilik, duygusallık ve tek yönlü bakış: Diyelim ki, uygun adaylardan birini işe aldınız ve organizasyona dahil ettiniz. Her ne kadar sezgilerinizden emin olsanız, kişiyi gözünden tanıdığınızı düşünseniz de zaman zaman beklentileriniz boşa çıkabilir. İşin en zor yanı yanıldığınızda yaşadığınız hayal kırıklığının üstesinden gelebilmek. Favori adayınızı işe almak için ne kadar çok çaba sarf ederseniz, hayal kırıklığınız o kadar büyük olacaktır. Ama beklediğiniz performansı bir türlü göstermeyen çalışanınız için hemen hayal kırıklığına kapılmanız gerekmiyor. Her iki tarafın deneme sürüşü için biraz vakti olmalıdır. Yaptığınız yatırımın boşa gittiğine karar verip yolları ayırmadan önce bazı kilometre taşları belirlemenizde fayda var. Takıma dahil edilen herkes için bir ortama, diğer çalışanlara ve organizasyonunuzun tarzına alışma süresi vardır. Düşünün bir, firmanızın bulunduğu muhite gidip gelmeye alışması bile bir zaman alacaktır. Bu standart süreçler atlatıldıktan sonraki il işiniz, ona organizasyonun işleyişi hakkında gerekli eğitimleri sağlamak olmalı. Mal veya hizmet üretimi süreci, bu üretimin nasıl piyasaya sunulduğu ve müşterilere hangi fırsat ve avantajların hangi şartlarda sunulduğunu öğrenmek zaman alır ve bu tip konularda, iyi bir çalışanı her zaman yüzme öğretmeden okyanusa atmak doğru değildir.
Diğer yandan, sizin çalışanınıza tanıyacağınız süre bu eğitimi kapsamamalıdır. Tabi ki kişiye hem eğitim verip, hem de bu eğitimde geçirdiği süreyi deneme süresinden saymak hiç de mantıklı değil. Çalışanınıza ancak işi öğrenmesi, kavraması, inceliklerini ve kurumun lisanını tam olarak öğrenebilmesi için yeterli süre tanıdıktan sonra onun gerçek performansını sınayabileceğinizi unutmayın. Aceleci davranıp, hemen hayal kırıklığına kapılmamalısınız. Bu dönem, işe alınan personelin organizasyonunuzun reflekslerini öğrenebileceği kadar uzun olmalıdır.
Çalışmalar gösteriyor ki, bu süre ortalama olarak üç ay. Ancak elbette farklı şartlar altında değişkenlik gösterebilir. Ortalamayı alacak olursak, bu sürenin sonunda her iki tarafın da bir araya gelerek, tabiri caizse eğriyi doğruyu enine boyuna konuşması gereklidir. Zira, bazı sorunlar çalışanınızdan kaynaklanabileceği gibi bir takım sorunlar da sizin hatanız sonucu olabilir. Karşılıklı olarak tutulmayan sözler verimliliği düşürür. Pek çok şirket maalesef, sınırları düzgün çizilmemiş şartlarda işe alımları gerçekleştirmekte, deneme süreleri çalışanlar tarafından "sigortasız sömürü süreleri" olarak görülmekte ve kaliteli insanlar yoktan sebeplere işlerinden soğumaktadırlar. Bu yüzden deneme süresinin sınırlarını çok iyi çizerek, bunu kurumu ve işi sevdirmek ve uzun süre performansla çalışmayı sağlayacak bir fırsata dönüştürmek sizin elinizde. Ayrıca işe yeni başlayan biri hakkında bir yargıya varabilmeniz için tanınması gereken sürenin her iki taraf için geçerli olduğunu unutmayın. Yol ayrımına gelmeden önce bir kez daha düşünmekte fayda var.