Hazar ve Orta Asya Bölgesi telekom sektörü İstanbul'da buluştu

Birinci Hazar ve Orta Asya Ülkeleri Telekomünikasyon Konferansı 22-24 Mayıs tarihleri arasında İstanbul Hilton Oteli'nde gerçekleşti.

HAZAR ve Orta Asya Bölgesi ülkelerinin telekom, haberleşme ve ulaştırma bakanlarının ve üst düzey devlet temsilcilerinin yanı sıra, Avrupa Komisyonu, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ve EBRD'den (Yeniden yapılandırma ve geliştirme işlemleri ile ilgilenen Avrupa Bankası) delegelerin katıldığı Konferans'ta ayrıca, dünya telekom sektörünün önde gelen firmalarının temsilcileri de yer aldı.
Basın sponsorluğunu İngiliz The Times Gazetesi ile birlikte dergimiz Telepati'nin üstlendiği Konferans'ta delegeler; Türkiye, Hazar ve Orta Asya Bölgesi telekomünikasyon sektöründeki işbirliği imkanlarının yanı sıra, bu bölgede sektörün gelişmesi ve Batı ülkeleriyle kaynaşması için yapılması gerekenleri tartıştılar.
Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası, ITU ve EBRD'yi temsil eden delegeler bölgesel telekom yatırım programları hakkında sunumlar yaparken, sektörün önde gelen firmaları ürün ve hizmetleri hakkında bilgi verdiler.
Telekom sektöründe bölgesel bir ilk olan konferansa gösterilen ilginin bu alandaki potansiyeli işaret ettiğini belirten ITE Grup Plc. Yönetim Kurulu Başkanı Steven Warsaw yaptığı açılış konuşmasında, Türkiye'nin bölgedeki önemine ve sektörel gelişimine dikkat çekti. Konferans ve katılımcılar hakkında bilgi veren Warsaw, "Üst düzey yetkililerin bu konferansa katılımı, bölgesel işbirliğinin telekomdaki önemini ve bölgede uluslararası telekom toplumu için ne kadar büyük bir yatırım fırsatı
bulunduğunu göstermektedir. Enformasyon ve telekomünikasyon teknolojileri ülkelerin sosyo-ekonomik refahında kilit bir faktör ve bu nedenle Orta Asya ve Hazar ülkeleri tarafından da öncelikli bir konu olarak kabul edilmiştir" dedi.
Açılış günü konuşmasında, konferansın, bölge için yeni ufuklar açacağına inancını belirten Ulaştırma Bakanı Dr. Oktay Vural sözlerine şöyle devam etti: "Telekomünikasyon sektöründe bölgesel işbirliği kavramı gelişmiştir. Telekomünikasyon pazarı, bölgesel sınırların dikkate alınacağı bir piyasa olarak düzenlenmelidir. Çünkü küreselleşme sürecinde, sadece ülke ekonomilerinin değil, bölgesel işbirliklerinin ekonomik potansiyeli önem kazanmıştır. Bu konferans bölgesel bir kalkınma modelinin altyapısını sağlayacak önemli bir inisiyatiftir". Türkiye'nin telekomünikasyon sektöründe gerçekleştirdiği çalışmalara ve yapılanma sürecine dikkat çeken Vural, ülkemizin sahip olduğu altyapı ve tecrübenin bölge ülkeleri açısından bir fırsat olduğunu belirtti. Sayısal uçurumların sayısal fırsatlara dönüştürülmesi için çalışmaların gerçekleşmesi gerekliliğini vurgulayan Vural,
Türkiye'nin e-Avrupa'ya girme sürecinde olduğunu söyledi ve ekledi: "Bu oluşuma dahil olurken Hazar Bölgesi'yle e-Avrupa'ya uygun projeler geliştirmemiz ve işbirliği yapmamız gerekiyor. Konferans'ın bu proje ve fırsatları değerlendirecek daimi bir konferans haline gelmesinde yarar vardır. Ayrıca, Türkiye'de sayısal fırsatları değerlendirmek için bu konuda araştırmalar yapılan bir enstitü kurulmasının önemli olduğunu düşünüyorum".
ITU Genel Sekreter Yardımcısı Roberto Blois'in de bir konuşma yaptığı ve ITU Dünya Telekom Kalkınma Konferansı'nın sonuçlarından bahsettiği Konferans'ta düzenlenen oturumlarda; bölge ülkelerinin telekom sektörlerinin durumları tek tek ele alındı, bölgesel genel değerlendirmeler yapıldı ve gerçekleşen yuvarlak masa toplantılarıyla birebir görüşmeler gerçekleşti.

Türkiye
Türkiye, sektörel açıdan bölgedeki en önemli ülkelerden biri ve bu yönüyle Hazar Ülkelerine rehber konumda. Konferans'ta ülkemizin telekom sektörü ve regülasyonlarla ilgili olarak Telekomünikasyon Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi Abdullah Raşit Gülhan bir konuşma yaptı.
Kurumun işleyişi ve faaliyetleri hakkında da bilgi veren Gülhan, Kurum'un bütün çalışmalarını ETSI yönetmeliklerine göre gerçekleştirdiğini ve bu sayede yeniden yapılanma sürecinde olan Türk telekom sektörünün Avrupa'da rekabet edebilir konuma geldiğini söyledi.
Kurum tarafından şimdiye kadar 25'e yakın servis sağlayıcıya lisans verildi. Aynı zamanda çoğulortam mesajlaşma (MMS), genişbant Internet erişimi ve TETRA gibi sistemlerde lisanslama çalışmaları sürüyor. Türkiye, bölgede düzenleyici kurumu olan sayılı ülkeler arasında.
Türk Telekom'un verdiği hizmetleri özetleyen Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürü İbrahim H. Alptürk, Kuruluşun dünyadaki en büyük 13. operatör olduğunu belirtti. Türk Telekom A.Ş. telefon santralları hat kapasitesi 21.508.886 ve telefon abonesi 18.949.512 adet. Abone yoğunluğu % 28,32 olan kuruluşun PSTN sayısı 161.808, santralların sayısallaşma oranı % 88,80, santrallar arası transmisyonda sayısallaşma % 97,85 ve kablolu televizyon abone
sayısı 907 bin adet. 20 milyon civarında mobil telefon abonesi olan Türkiye, Hazar Bölgesi'nde mobil hizmetlerin kullanımında birinci, Internet kullanımında ise ikinci durumda.

Rusya
Bölgenin önde gelen ülkelerinden olan Rusya'da Avrupa yasaları örnek alınarak, ülkenin telekom hizmetlerini yürütecek, tek bir uluslararası operatörün hayata geçirilmesi hedefleniyor. Rusya'da büyük bir yatırım potansiyeli olduğunu ancak ülkenin çok hızlı büyümediğini söyleyen Alcatel Orta ve Doğu Avrupa, Rusya Sorumlusu Jan Glinski, bu durumun ülkenin sahip olduğu potansiyeli kaybetmesi tehlikesini ortaya çıkardığını belirtti.
Ülkede mevzuat konusunda yapılacak işlemler hızlı ilerlemiyor. Mobil hizmetler erişimin en kolay sağlandığı hizmet olduğu için bölgenin büyüme lokomotifi durumunda. Bölgedeki iklim koşulları nedeniyle uydu hizmetleri kullanılıyor. Ülke kablo hatlarında Türkiye ve Kazakistan'la bağantı kurmuş durumda.

Kazakistan
Bölgesel gelişimlerin ülke sektörünü olumlu yönde etkilediğini söyleyen İletişim Bakanlığı Komünikasyon ve Enformasyon Komitesi Başkanı Askar Esengarayev, ülke telekom sektörü hakkında bilgi verdi. 2001 sonu itibariyle ülkede, sabit telefon hatları sayısı 2 milyona ve telefon ağının kapasitesi 2,4 milyon hatta ulaşmış durumda. Uluslararası telefon trafiğinin 2001 yılı içinde %18'e ulaştığı ülkede, bu yıl başında mobil telefon abone sayısı 800 bine ulaştı ve GSM sektörü % 28 artış gösterdi. Sektörde, 1998 yılında 250 milyon Dolar olan toplam genel iş hacmi 800 milyon Dolar'a yükselmiş durumda. Telekom servislerinde 700'den fazla lisans verilen ülkede en hızlı gelişme Internet sektöründe yaşanıyor. 130 ISS'ye lisans verilmiş olan Kazakistan'da Internet, sektörün % 7'sini oluşturuyor. GSM ve CDMA sistemlerinin geliştiği mobil iletişim alanı sektörün dörtte birini kapsıyor. Ülkede GSM standartlarına göre hizmet veren 4 adet operatör var. Sayısal yayın konusunda çalışmaların devam ettiği ülkede, kırsal kesimlere kadar telekom hizmetlerinin götürülebilmesi için ulusal operatörler ve bakanlık tarafından ulusal uydu ağı geliştiriliyor. Mevzuat konusunda çalışmaların sürdüğü Kazakistan'da özelleştirme kademeli şekilde gerçekleşiyor.


Türkmenistan

Türkmenistan İletişim Bakanlığı Teknik Yönetim Direktörü Bedri Mamedov, son 10 senede sektörün geliştirilmesine yönelik yabancı yatırım tutarının 60 milyon Dolar olduğunu söyledi. Ülke şu anda Aşkabad'daki uluslararası santral sayesinde komşularına direk kanallarla ve İran, Türkiye, İtalya, Rusya ve ABD gibi ülkelere uydu ve sayısal telsiz röleli komünikasyon hatlarıyla bağlanmış durumda. Ülkenin ilk şebekesinin modernizasyonu için çalışmalar devam ediyor. Türkmenistan'daki üç vilayetin telekom şebekeleri TAE fiber optik iletişim hattıyla birbirine bağlı. Ülke çapında sayısallaşma oranı % 29. Aynı zamanda Nisan 1997'den bu yana ulusal televizyon yayınları uydular aracılığıyla sayısal olarak gerçekleştiriliyor. Ülkede telekom sektöründe çeşitli alanlarda hizmet veren 34 işletmeye lisans verilmiş.

Özbekistan
Özbekistan'da tek bir operatör hizmet veriyor. Sektörlerini dünya standartlarında geliştirerek dünya pazarıyla bütünleştirmeyi hedeflediklerini söyleyen Özbek Telekom Genel Müdürü Hakim Mukhitdinov, yurtdışında bulunan ortaklarıyla sektörde düzenlemeler yaptıklarını belirtti. Kuruluşun 1,5 milyondan fazla abonesi var. Telekom kapasitesinin % 85'inin kullanıldığı ülkede 2001 yılı içerisinde 88 binden fazla telefon hattı oluşturuldu. Ülkede genel olarak fiber optik kablolar kullanılıyor. Mobil telefon abonelerinin sayısı 5 bine ulaşmış durumda. İki adet uydu yer istasyonu var. Ülke sektörünün öncelikli programlarından biri özelleştirme. Bu programı geliştirmek için Commerzbank gibi yabancı ortaklarla çalışıyorlar. Yabancı yatırımcıların haklarını korumaya yönelik mevduat gerçekleştirilmiş durumda. Bu sayede sektörde yeni hizmetler ve rekabet gücü artmış durumda. 2002 yılında altyapı ve donanım modernizasyonu programı kabul edilmiş. Birkaç aşamada gerçekleşecek projenin ilk adımında sayısallaşma gerçekleştiriliyor. Sayısallaşma oranı % 33. Ayrıca Taşkent'te ISDN hizmeti verilmeye başlanmış durumda. Uluslararası sermayeyi ülkeye çekmek üzere beş yeni ihale açılmış. 1998 yılında kurulan Transasia hattıyla Çin'den Almanya'ya kadar veri aktarımı sağlanıyor. Ülkede IP Telefonu, veritabanlarının oluşturulması, kablosuz iletişim gibi sistemler üzerinde yeni çalışmalar söz konusu.

Azerbaycan
Azerbaycan'daki tek operatör olan Aztelekom 1992'de kurulmuş. Ülkede son on yıl içinde haberleşme alanında 465 milyon Dolar'lık yatırım yapıldığını belirten Aztelekom Genel Direktörü Nazım Dzhafarov, 1991 yılından bu yana Azerbaycan telekom sektörünün geliştirilmesi için gerçekleşen projeler hakkında bilgi verdi. Bu projelerin en önemlilerinden bir tanesini yapımı 1999'da başlayan TAE uluslararası fiber optik ana kablo sistemi oluşturuyor. Ülkede Internet hizmetlerinin geliştirilmesi için Guba, Shaki, Gandja, Sumgayit, Lankaran, Masallı, Mingachevir ve Absheron bölgelerinde Internet kulüpleri kurulmuş ve şehirlerarası telefon santralı ile Bakinnet arasında 2 Mb/s kapasitesinde bir 'port' oluşturulmuş. Aztelekom yapısal yönetim planına göre altyapı, idari bölgesel merkezi ve köyleri içine alacak şekilde 54 telefon haberleşme şebekesinden oluşuyor.

İran
Nüfusun artışı doğrultusunda telekom sektöründe yeni bir yapılanmaya gittiklerini belirten Posta ve Telekomünikasyon Bakanlığı Temsilcisi Ali Kermanshah, sektörün düzenlenmesi doğrultusunda, ITU'nun desteği ile bağımsız bir düzenleyici kurum oluşturduklarını söyledi. Telekom endüstrisinin yeniden yapılandırılması konusundaki çalışmalarını anlatan Kermanshah, altyapı ve hizmetlerden sorumlu bir şirket kurmaya karar verdiklerini belirtti. Ülkede 12 milyon sabit telefon hattı, 2 milyon GSM abonesi, 1,5 milyon Internet kullanıcısı ve 200 ISS var. Kırsal alanların % 90'ında temel telekom hizmetleri sağlanabiliyor. 2.000 km'lik fiber optik hat kullanılıyor. 2000-2004 yılları arasını kapsayan kalkınma planı çerçevesinde özelleştirme gerçekleşiyor. Internet üzerinden telefon servisleri verilen İran'da bu konuyla ilgili yasal düzenlemeler yapılıyor. Sabit telefonlar konusunda mevzuat tamamlanmış durumda.

Gürcistan
Gürcistan telekom sektörünün gelişiminin, yeni teknoloji ve servislere göre yapılanmasına bağlı olduğunu söyleyen Gürcistan Telekom Genel Direktörü Guram Khmaladze, hükümetin yeniden yapılanma planının bu yıl sonuna kadar bölgesel telekom kuruluşlarının özelleştirilmesini öngördüğünü belirtti. Ülkede 1995'ten bu yana on yeni telekomünikasyon firması pazara girmiş duruma. Düzenlemelerin tam olarak sağlanamaması nedeniyle gelişim gösteremeyen ülke sektörü son dört senedir atakta. Şu anda Gürcistan Telekom Şirketi pazarın % 89'luk bölümünü elinde tutuyor. Ülkede ortalama olarak 100 kişiye 13 telefon hattı düşüyor.

Kırgızistan
Kırgızistan'da ilk telekomünikasyon projesinin 1996'da gerçekleştiğini belirten İletişim Bakanlığı Danışman Yardımcısı Samsaly Alymkulov, bu projede öncelikli amacın ülkenin her yerinde telekom ağını gerçekleştirmek olduğunu söyledi. Bu projeyle ülke sektörünün ana hatları ortaya çıkmış ve ulusal bir strateji belirlenmiş. Kırgızistanda şu anda idari ve düzenleyici konular bölünmüş durumda. Düzenlemeler bağımsız devlet organı tarafından yapılıyor. Sayısallaştırma projelerinin yürütüldüğü sektör, 1996'dan beri hızlı bir büyüme içinde. Bu sene içinde Kırgız Telekom hisselerinin % 51'i özelleştirilecek.

Tacikistan
Bağımsızlık beyanından sonra yaşanan savaş ve diğer olumsuzlukların Tacikistan telekom sektörünün gelişimini geciktirdiğini söyleyen Tacik Telekom Genel Direktörü Said Zuvaidov, Tacikistan'daki telekom ağının analog transmisyonlar üzerine kurulduğunu belirtti. Ülkede toplam telefon bağlantılarının üçte birinden fazlası eskimiş durumda. Ülke telekom sektörünün gelişmesi ve sektöre yabancı sermayeyi çekmek için anayasa reformları ve yapısal değişimler gerçekleşiyor. Mobil iletişim ve Internet gibi hizmetlerin özelleştirmesine 1996'da başlanan ülkede 3 operatör var. Internet ve IP telefonu alanında dört şirket hizmet veriyor. Ülkenin yüksek ve engebeli coğrafyası nedeniyle mobil, telsiz ve uydu sistemleri kullanılıyor. Bu konuda Gilat firmasıyla yapılan işbirliği sonucu kurulan DAMA ağı genişletiliyor. Finansal açıdan sıkıntılar çeken ülke Avrupa Yeniden Yapılanma ve Gelişim Bankası ile işbirliği içinde.

BASIN SPONSORU