Kurumsal Mobil Meydan Muharebesi: GSM telefon, kişisel sayısal yardımcılara (PDA) karşı...

Erhan Öztürk / Mobilera

Günümüzde mobil teknolojiler, artık daha fazla telaffuz edilmeye başlandı.

ASLINDA uzun zamandır mobil telefonlar, günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası. Bugün mobil telefonsuz bir hayat, iletişimsizliğin farklı bir formatı. Mobil telefonlara olan bu bağımlılık, sadece üretici firmalarının değil, mobil servis sağlayıcıların da stratejilerine yön vermekte. Yanımızdan ayıramadığımız ve sürekli şekil değiştirerek kişiselleşmeye başlayan bu cihazları, artık iletişmenin yanı sıra, pek çok farklı amaçlar için de kullanmaya başladık. Özellikle yeni nesil GSM telefonlar sayesinde tanıştığımız Java, ÇOMS-Çoğul Ortam Mesaj Servisleri, video vb. teknolojiler; kamera, sayısal müzik çalar gibi aksesuarlarla birleşince, GSM telefonlar kendi sınırlarını aşarak hayatımıza farklı bir boyut getiriyorlar. Java oyunları, videolar, ÇOMS formatında resimler, kısa mesajlar, logo, melodi gibi kişisel servisler, GSM telefonlarının artık standart özellikleri haline gelmeye başladı.
Kurumsal alanda mobil teknolojilerin kullanımı ise, bireysel alanda elde edilen ivmeyi yakalayamamış olsa da, hızla artmakta. Kurumların mobil teknolojilere olan ilgisi nedeniyle, bu alanda hizmet veren firmaların sayısını da hızla artmakta. Bu firmalardan, özellikle donanım sağlayıcılar arasında, gözle görülür bir rekabet yaşanmakta. Kurumsal mobil çözümlerde kullanılan donanımların merkezinde; avuç içi bilgisayar, el terminali, el bilgisayarı veya cep bilgisayarı gibi farklı isimlerle tanınan Kişisel Sayısal Yardımcılar (PDA) bulunmakta. Bu cihazların ortak özelliği olarak, ofis ortamında kullanılmakta olan uygulamaların mobil sürümlerinin, etkin olarak kullanımına imkan sağlamaları sayılabilir.
Mobil teknolojilerden elde edilecek gelirin önemli bir kısmının, kurumsal uygulamalardan gelmesi beklenmekte. Bu nedenle özellikle GSM telefon ile Kişisel Sayısal Yardımcılar (PDA) arasında belirgin bir rekabet yaşanmakta. Ayrıca son dönemde pazarda yer edinmeye çalışan bütünleşik mobil iletişim cihazları olan, melez (combo) cihazlar da, pazarda pay kapma savaşı veriyorlar.
Bu günlerde mobil teknolojileri yakından takip edenlerin sordukları bir soru var. Mobil telefonlar, bireysel veya mobil İnternet servisleri olarak adlandırılan uygulamalarda yakaladıkları başarıyı, kurumsal alanda da yakalayabilecekler mi? Bu soruya cevap verebilmek için henüz çok erken diye düşünülse de, günümüzde çeşitli kurumsal mobil projeler birer birer hayata geçirilmekte.
Kurumsal mobil projelerde kullanılan mobil cihazların tercihinde rol oynayan faktörler nelerdir? Bu sorunun cevabını aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:

Teknolojik özellikler
Kapasite
Maliyet
Sunulan platform ve merkezi sisteme uyumluluk
Uygulama geliştirme kolaylığı
Kullanım kolaylığı ve ekran boyutu
Genişleyebilme özelliği
Pil Ömrü
Dayanıklılık
Taşınabilirlik

Kurumsal mobil uygulamalarda GSM telefon ile kişisel sayısal yardımcılar (PDA) arasındaki rekabet savaşını kim kazanacak? Bu sorunun cevabını verebilmek için ise, rekabette yer alan cihazları tanımamız ve kurumsal ihtiyaçlara, hangi cihazların ne kadar cevap verebildiklerini bilmemiz gerekir.

GSM telefonlar

Teknolojik özellikler: GSM telefonlarla birlikte, neredeyse hemen her gün yeni bir teknoloji hayatımıza girmekte. Kullanıcıların bu teknolojileri tanıma ve kabullenme hızı, maalesef üretilen modellerin hızını henüz yakalayabilmiş değil. Bu nedenle farklı yollarla, bu teknolojileri gündelik hayatın bir parçası haline getirmek için verilen savaş hızla devam etmekte. Bu savaşların en ünlüleri olarak GPRSLand ve Shubuo sayılabilir.
Günümüzde GSM telefonlar üzerinde en yakından tanıdığımız teknolojiler olarak;
SMS – KMS (Kısa Mesaj Servisi): En yoğun şekilde kullanılmakta olan bu teknoloji artık sadece bireyler arasında haberleşmede değil, mobil pazarlama, kampanya, duyuru gibi kurumsal uygulamalarda da rol oynamakta.
WAP: GSM telefonu üzerinden merkezi verilere ulaşmada kullanılan bu teknoloji, kullanım zorluğu sebebiyle beklenilen ilgiyi görmedi.
MMS – ÇOMS (Çoğul Ortam Mesaj Servisleri): Görsel içeriği ile bireysel kullanıcıların ilgisini çekmekte olan bu teknoloji, ÇOMS’u destekleyen cihazların maliyetinin yüksek oluşu ve bu teknolojiyi kullanan kişilerin sayıca az oluşu sebebiyle henüz beklenen kullanım seviyelerine gelemedi.
Video Streaming - Video Görüntü Aktarımı: Hareketli görüntü dosyalarının izlenmesine imkan veren bu teknoloji, çok yeni olması ve henüz altyapının oturmamış olması sebebiyle henüz kavramsal olarak hayatımıza girmeye çalışmakta.

GPRS – Genel Paket Radyo Servisleri: GSM telefonlarından veri alışverişinde kullanılmakta olan bu teknoloji, özellikle kurumsal uygulamaların hayata geçmesiyle birlikte daha popüler hale gelmeye başladı. Haberleşme alanında mevcut seçeneklere göre, oldukça avantajlı bir alternatif olarak görülmekte.
Java: Mobil telefonlar üzerinde uygulama geliştirme için oldukça esnek bir platform sunmakta. Ağırlıklı olarak bireysel uygulamalar alanında, ideal bir araç olarak görülmekte.
Bluetooth: Özellikle GSM telefonların birbirleriyle veya diğer mobil terminallerle haberleşmeleri için kullanılmakta. Ancak sınırlı bir erişim imkanı vermesi sebebiyle, bireysel haberleşmede çok az bir paya sahip.
İnternet: Son dönemde çıkan telefonlarda İnternet erişim imkanı bulunmakta. Ancak bu erişim, ekran boyutları sebebiyle istenilen performansı vermekten uzak.
Kapasite: GSM telefonlar ile yapılabilecek işler, kapasiteleri ile de sınırlandırılmış durumda. Her ne kadar yeni nesil GSM telefonlarıyla daha geniş depolama kapasitesi sunulsa da, kurumsal uygulamalar için ihtiyaç duyulan kapasitelere ulaşılabilmiş değil.
Maliyet: Kullanılan teknolojilere paralel olarak çok geniş bir fiyat aralığında, her türlü mobil telefonu satın alma opsiyonu bulunmakta.
Sunulan platform ve merkezi sisteme uyumluluk: Mobil telefonlar üzerinde bulunan platform, özellikle yazılım geliştiriciler için esnek bir seçenek sunmamakta. Son dönemde piyasaya çıkan GSM telefonlar, her ne kadar merkezi sistemlere entegre çalışabilse de, sunucu/istemci mimarisinde tasarlamış sistemler için GSM telefonlar yeterli performansı sağlayamamakta.

Uygulama geliştirme kolaylığı: GSM telefonlar üzerinde çalışan uygulamalar geliştirmek zahmetli ve uzun zaman isteyen çalışmalar gerektirmekte. Bu nedenle, GSM telefonlar üzerinde geliştirilen yazılım ve servisler, telefonların terminal olarak kullanılmasını hedefleyen merkezi yazılımlara göre oldukça düşük seviyelerde gerçekleşmekte.
Kullanım kolaylığı ve ekran boyutu: GSM telefonları, özellikle sesli ve metin bazlı haberleşmede oldukça yoğun bir şekilde kullanılmakta. Aynı şekilde, kısıtlı içerik ile sunulabilecek servisler için ideal bir araç. Ancak gelişmiş kurumsal uygulamaların kullanımı ve görsel sunumu konularında, gerek kapasite, gerek ekran boyutu olarak tatmin edici performans sergileyememekte.
Genişleyebilme özelliği: GSM telefonlar ile kullanılabilecek aksesuarlar, genellikle bireysel kullanıma yönelik olarak tasarlanmış durumda. Bu nedenle, GSM telefonlar ile sunulmakta olan genişleme özellikler, kurumsal ihtiyaçlara cevap verememekte.
Pil Ömrü: Kullanıma bağlı olarak değişse de, cep telefonlarının pil ömrü, bireysel ihtiyaçlara rahatlıkla cevap verecek kapasitededir.
Dayanıklılık: Isı, nem, darbe gibi etkenlere dayanıklı GSM telefonları kavramsal olarak boy gösterseler de, kurumsal uygulamalarda ihtiyaç duyulan endüstriyel standartlara uygun olarak üretilmemekte.
Taşınabilirlik: GSM telefonlar, işlevleri ve buna bağlı olarak boyutları nedeniyle, her an her yerde taşınabilme özelliğine sahipler. Bu sayede GSM telefonlar, (7x24) yanımızdan ayıramadığımız cihazlar olarak hayatımızda yer almakta.
Örnek Uygulamalar: Günümüzde GSM telefonlar üzerinden sunulmakta olan uygulama sayısı, her geçen gün artmakta. Bu uygulamaların hemen hemen hepsi bireysel kullanımı hedeflemekte. Başarısı kanıtlanmış uygulamalar arasında logo, melodi, haber gibi servisler büyük pay sahibi. Son zamanlarda hayatımıza girmeye başlayan ‘Shubuo’da, bu alana hareket getirmiş durumda. İçeriğe ve birebir yapılan duyurulara bağlı olarak hareketlenen KMS bazlı bu servislerin, sürekli olarak hayatımızda yer alması beklenmekte.
Diğer taraftan GSM telefon kullanılarak geliştirilen kurumsal uygulamaların, başarı faktörleri göz önüne alındığı zaman, uzun vadede kurumlara katma değer sağlamaları zor gözükmekte. B2B – İş’ten İş’e uygulamalarda, maliyetler sebebiyle tercih edilen WAP ve KMS tabanlı kurumsal uygulamaların, uzun soluklu olması beklenmemekte. Bu alanda, mobil pazarlama kavramıyla birlikte hareketlenen KMS bazlı B2C – İş’ten Müşteri’ye uygulamaları, günümüzün oldukça popüler çözümler arasında yer almakta.

Kişisel sayısal yardımcılar (PDA)

GPRS – Genel Paket Radyo Servisleri: GSM telefonlarından veri alışverişinde kullanılmakta olan bu teknoloji, özellikle kurumsal uygulamaların hayata geçmesiyle birlikte daha popüler hale gelmeye başladı. Haberleşme alanında mevcut seçeneklere göre, oldukça avantajlı bir alternatif olarak görülmekte.
Java: Mobil telefonlar üzerinde uygulama geliştirme için oldukça esnek bir platform sunmakta. Ağırlıklı olarak bireysel uygulamalar alanında, ideal bir araç olarak görülmekte.
Bluetooth: Özellikle GSM telefonların birbirleriyle veya diğer mobil terminallerle haberleşmeleri için kullanılmakta. Ancak sınırlı bir erişim imkanı vermesi sebebiyle, bireysel haberleşmede çok az bir paya sahip.
İnternet: Son dönemde çıkan telefonlarda İnternet erişim imkanı bulunmakta. Ancak bu erişim, ekran boyutları sebebiyle istenilen performansı vermekten uzak.
Kapasite: GSM telefonlar ile yapılabilecek işler, kapasiteleri ile de sınırlandırılmış durumda. Her ne kadar yeni nesil GSM telefonlarıyla daha geniş depolama kapasitesi sunulsa da, kurumsal uygulamalar için ihtiyaç duyulan kapasitelere ulaşılabilmiş değil.
Maliyet: Kullanılan teknolojilere paralel olarak çok geniş bir fiyat aralığında, her türlü mobil telefonu satın alma opsiyonu bulunmakta.
Sunulan platform ve merkezi sisteme uyumluluk: Mobil telefonlar üzerinde bulunan platform, özellikle yazılım geliştiriciler için esnek bir seçenek sunmamakta. Son dönemde piyasaya

çıkan GSM telefonlar, her ne kadar merkezi sistemlere entegre çalışabilse de, sunucu/istemci mimarisinde tasarlamış sistemler için GSM telefonlar yeterli performansı sağlayamamakta.
Teknolojik özellikler: Bilgi teknolojileri alanında geçmiş dönemde yaşanan hızlı gelişmeler, PDA alanında da hissedilmeye başladı. Kurumsal mobil projelerde, iş ihtiyaçları ve buna paralel olarak uygun PDA sayısı, her geçen gün artmakta. Bu sebeple, mobil projelerde iş ihtiyaçlarının analizi ve bu analiz doğrultusunda uygun PDA’nın ve veri aktarım modelinin seçimi, önem kazanmakta.
Günümüzde PDA’lar üzerinde en yakından tanıdığımız teknolojiler:
E-posta: En yoğun şekilde kullanılmakta olan bu teknoloji sayesinde, kullanıcılar sadece masaüstünden değil, PDA’larından da e-postalarına erişebilmekteler.
Takvim: Günlük yapılacak işler ve detayları, artık her an yanımızda taşımamız mümkün. Hatta gerekli altyapının kurulması durumunda, gerçek zamanlı erişim ile ofis dışındayken bile, ofisteki masaüstü bilgisayarı ile haberleşilebilmekte ve senkronizasyon işlemleri yapılabilmekte.
MS Office Uygulamaları: Masaüstü bilgisayarında kullanılmakta olan Microsoft Office programları ile hazırlanan dosyalar, PDA’lar sayesinde cepte taşınabilir hale geldi. Bu sayede, her an her yerde iş yapabilme kabiliyeti artmış durumda.
MS Media Player: Hareketli görüntü dosyalarının izlenmesine imkan veren bu teknoloji, masaüstü bilgisayarlarda kullanılan dosyaların PDA’larda da kullanılmasına imkan vermekte.
GPRS: Veri transferinde kullanılmakta olan bu teknoloji, özellikle kurumsal uygulamaların hayata

geçmesiyle birlikte daha popüler hale gelmeye başladı. Haberleşme alanında mevcut seçeneklere göre, oldukça avantajlı bir alternatif olarak görülmekte.
Bluetooth: Özellikle PDA’ların diğer donanımlarla (PDA, yazıcı, projeksiyon cihazı vb.) haberleşmeleri ve GPRS’li GSM telefonlar üzerinden gerçek zamanlı veri transferine imkan vermeleri için kullanılmakta. Kurumsal uygulamalarda, ara komünikasyon aracı olarak önemli bir paya sahip.
Wi-Fi: Kablosuz yerel ağlar üzerinde, veri aktarımı için için kullanılan bu teknoloji sayesinde, yerel mobil uygulamalarda, önemli avantajlar sağlanmakta. Kablosuz haberleşmenin, yakın zamanda kurumsal uygulamalarda, önemli bir paya sahip olması bekleniyor.
İnternet: GPRS’in de kullanılmaya başlamasıyla birlikte, PDA’lar İnternet erişimi için uygun bir alternatif oluşturmakta. Yakın zamanda, PDA’lara özel İnternet sitelerinin sayılarının artması beklenmekte.
Biometry: Özellikle güvenliğin sağlanmasında önemli bir teknoloji olarak karşımıza çıkan Biometry özelliği, bazı PDA modelleri üzerinde standart olarak gelmeye başlamıştır.
Kapasite: PDA’ların kapasiteleri, her geçen gün artmakta. 128 MB gibi geniş hafıza kapasitesine sahip PDA’lar ile, sahada her türlü kurumsal uygulama için yeterli kapasite sunulmakta. Ayrıca PDA’lara takılabilen Compact Flash (CF) ve Secure Digital (SD) kartlar sayesinde, bu kapasite 1 GB’a kadar artırılabilmekte.
Maliyet: Kullanılan teknolojilere paralel olarak çok geniş bir fiyat aralığında, her türlü PDA’yı satın alma opsiyonu bulunmakta.
Sunulan platform ve merkezi sisteme uyumluluk: PDA’lar üzerinde bulunan işletim sistemleri, yazılım geliştiriciler için esnek bir seçenek sunmakta. Özellikle sunucu/istemci mimarisinde tasarlamış sistemlerde, PDA’ların birer istemci olarak konumlandırılmaları konusunda herhangi bir sorun yaşanmamakta.
Uygulama geliştirme kolaylığı: PDA’lar üzerinde çalışan uygulamalar geliştirmek önemli bir birikim ve Ar-Ge çalışması gerektirmekte. Kurumsal uygulamalar, mobil teknolojiler ve donanımlar konusunda bilgi sahibi yazılım geliştirici firmalar, bu alanda yazılım standartlarına uygun etkin çözümler üretebilmekte.
Kullanım kolaylığı ve ekran boyutu: PDA’lar, zengin içerikli kurumsal mobil uygulama ve servisler için oldukça uygun bir seçenek oluşturmakta. Gelişmiş kurumsal uygulamaların kullanımı ve görsel sunumu konularında, gerek kapasite, gerek ekran boyutu olarak tatmin edici performans sergilemekte.
Genişleyebilme özelliği: PDA’lar ile kullanılabilecek aksesuarlar, kurumsal uygulamalar esas alınarak tasarlanmış durumda. Bu nedenle, PDA’lar ile sunulmakta olan PCMCIA, Compact Flash (CF), Secure Digital (SD), RS-232 gibi hafıza genişleme ve bağlantı özellikleri, kurumsal ihtiyaçlara rahatlıkla cevap verebilmekte.
Pil Ömrü: Kullanıma bağlı olarak değişse de, PDA’ların pil ömrü, 1 günlük kurumsal ihtiyaçlara cevap verecek kapasitededir.
Dayanıklılık: Isı, nem, darbe gibi etkenlere dayanıklı PDA’lar, belli başlı sektörlerde yoğun olarak kullanılmakta. Kurumsal uygulamalarda ihtiyaç duyulan endüstriyel standartlara uygun olarak üretilen bu cihazlar, projenin başarısında önemli pay sahibi olmaktadırlar.
Taşınabilirlik: Gün içinde kurumsal ihtiyaçlara cevap verebilen bu cihazlar, bir ceket cebine dahi sığabilmektedirler. Ancak diğer taraftan, mobil telefonlar kadar rahatlıkla taşınamamaktadırlar. Bu sebeple, gün içinde rahatlıkla kullanılabilirken, bireysel kullanım için gerekli taşıma kolaylığını sunamamaktadırlar.
Örnek Uygulamalar: Günümüzde kurumsal mobil uygulamarın sayısı hızla artmakta. Bu uygulamaların pek çoğunda, iş ihtiyaçlarına uygun farklı marka ve modelde PDA’lar tercih edilmekte. Özellikle ilaç, FMCG, perakende, enerji gibi dikey sektörlerde sunulan Saha Satış Otomasyonu, Saha Gücü Otomasyonu, Mobil Anket gibi veri toplama uygulamalarının yanısıra, Depo Otomasyonu, Periyodik Bakım Otomasyonu gibi yatay uygulamalar, birer başarı öyküsü olarak mobil çözümler arasında yerlerini almaktadırlar.
Ayrıca, PDA’ların pazarda sayıları artıkça, uzun vadede B2C uygulamalarında da önemli bir paya sahip olmaları beklenmektedir.

Melez Cihazlar (Bütünleşik İletişim Cihazları):

Mobil pazarda yeni yeni isimleri duyulmaya başlanan bütünleşik cihazlar, hem mobil telefon hem de PDA olarak, iki işlevi birden yerine getirmek üzere tasarlanmışlardır. Mobil telefon üreticilerinin daha hızlı çözüm ürettikleri bu alanda, PDA formatında üretilen cihazların, kurumsal mobil uygulamalar alanında söz sahibi olmaları beklenmektedir.

Sonuç

Kurumsal uygulamalar alanında PDA’lar, GSM telefonlara göre daha uygun çözümler sunmaktadır. Aynı şekilde GSM telefonlarının da, bireysel uygulamalarda oldukça önemli bir payı bulunmaktadır. Diğer taraftan, GSM telefonlarla PDA’ların birbirinden bağımsız işlevlerinin tek bir cihazda toplanmasını sağlayan bütünleşik iletişim cihazların pazara girmesinin, bu dengeleri ne kadar etkileyeceğini ise zamanla göreceğiz.