Telekomünikasyon Kurumu'ndan e-Türkiye raporu

Fatma Ağaç / Ankara

Telekomünikasyon Kurumu uzmanları, e-Avrupa ve e-Türkiye sürecini kapsayan bir e-Türkiye Durum Analizi ve Çözüm Önerileri Raporu hazırladılar. Rapor kapsamında e-Türkiye yapılanma çalışmaları araştırılarak, bu konuda yürütülen projeler değerlendirildi.

RAPORDA, e-devlet tanımı üzerinde durularak, e-Avrupa ve e-Türkiye süreci incelendi. Raporda, ayrıca e-Türkiye uygulamalarında karşılaşılan sorunlar belirlenerek çözüm önerileri dile getirildi.
Dünyada e-devlet yapılanması yönünde teknik altyapı ve yasal uyarlamalar uzun zamandır gündemde iken Türkiye'nin de bu sürece hızlı bir şekilde girdiğinin belirtildiği raporda;
Avrupa Birliği'nin (AB), iletişim teknolojilerinin kullanımının ekonomik ve toplumsal alanda ortaya çıkardığı fırsatlardan yararlanma konusunda oluşturduğu e-Avrupa Girişimi'nin özellikle Internet alanında yeni ekonomi için gerekli altyapıyı kurmayı amaçladığı ifade ediliyor.
Raporda, Avrupa'yı dünyadaki en dinamik ve rekabet gücü yüksek pazar haline getirmek gibi iddialı bir amacı olan girişimin, aday ülkelerde de benzer bir planı uygulama yoluna gittiği kaydediliyor.
Aday ülkelerin 2003 yılı sonuna kadar 4 ana başlık altında toplanan 12 hedefe ulaşmak için siyasi kararlılık gösterdiklerinin dile getirildiği raporda, bu 4 başlığın; bilgi toplumunun temellerinin oluşturulmasının hızlandırılması; daha ucuz, daha hızlı, daha güvenli Internet; insan kaynağına yatırım ve Internet kullanımının özendirilmesi olduğu belirtiliyor. Telekomünikasyon Kurumu'nun e-Türkiye Durum Analizi ve Çözüm Önerileri Raporu'nu 'Telepati' okurları için derledik:

"e-Türkiye ve e-devlet projeleri tek merkezli ve e-Avrupa ile entegre olarak yürütülmeli"
Ülkemizde yaşanan problemlerin düzenlenmesi, vatandaşların devletle olan ilişkilerinin yeniden tanımlanması; kamu yönetiminin yeniden yapılandırılmasına bağlı gözükürken, bilgi çağının getirdiği değişim; tüm dünyada olduğu gibi bizde de yeniden yapılanma sürecini hızlandırıyor ve ülkenin önüne önemli bir fırsat olarak geliyor.
e-Dünya, e-Avrupa, e-Türkiye kavramlarının iyi tanımlanması ve iyi anlaşılması gerekirken, bu konuda ülkemizde değişik alanlarda yürütülen birbirinden bağımsız projeler ileride önemli problemleri de beraberinde getirecek. Bu problemlerin yaşanmaması için; e-Türkiye ve e-devlet projeleri tek merkezli ve organize olarak, e-Avrupa ile entegre bir şekilde yürütülmelidir. Sağlıklı veritabanı yönetim sistemleri oluşturulmalıdır. Bilgi ve veriler uluslararası yapıya uygun veri standartlarında hazırlanmalıdır. Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ülke verilerinin paylaşımını sağlayabileceği bilgisayar ağ yapısı oluşturulmalıdır. Bilgi iletişimi ve paylaşımında veri güvenliği sağlanabilmelidir. Bilgi üretimi, iletimi, yönetimi ve paylaşımı için oluşturulacak tüm yapı; yenilenebilir, gelişmeye açık ve tüm dünya uygulamaları ile uyum içinde olmalıdır.
Bütün bunların gerçekleşmesiyle oluşacak sistem; ülkemizin yeniden yapılanmasında, gelişip kalkınmasında ve çağdaş bir ülke olmasında önemli bir unsur olarak görülüyor.


e-Türkiye yapılanması süreçleri

Türkiye'nin e-Avrupa'ya ilişkin kriterlerin tamamını 2006 yılında yerine getirmesi gerektiği belirtilirken, Avrupa Birliği'nin projeler için ayırdığı MEDA (Euro-Mediterranean Partnership) fonundan da yararlanabilmek için fonun bitiş tarihi olan 2006 yılı baz alındı. Ayrıca belirlenen hedefleri yerine getirebilmenin, sağlam ve güvenilir bir e-devletin oluşturulabilmenin; sürekli gelişmeyi esas alan katılımcı bir organizasyon ile hukuki altyapısı tamamlanmış, yazılım, donanım ve bilgi standardı sağlanmış, ileri boyutta tek bir Net kapısı üzerinden bilgi sunabilen bir yapılanma ile olabileceği düşünülüyor. Bu amaçla öngörülen KAMU-NET organizasyon yapısı bağlamında, AB ile eşgüdüm ve standardizasyon, Yazılım, donanım, iletişim ve veritabanı, Hukuk ve bilgi güvenliği komisyonları tarafından gerçekleştirilmesi planlanıyor. Türkiye'nin takvime bağladığı çalışmaların aşamalı olarak aşağıdaki şekilde gerçekleştirilmesi bekleniyor.
ULAKBİM: Araştırma ağına öncelik verilecek, aday ülkelerdeki araştırmacıların ve öğrencilerin MEDA fonlarını kullanarak daha güçlü ağlardan yararlanmalarını sağlamak için ulusal araştırma ağlarının iyileştirilmesine yönelik çalışma yapılacak (2002 sonuna kadar).
MEB, YÖK, DTM, TÜBİTAK, TSE, Özel Sektör: Çevrimiçi işlemlerin genel güvenliği arttırılacak, bilgi altyapılarının birbirine bağımlılığı hakkında kamu/özel sektör işbirliği başlatılacak; ileri teknoloji suçları ve güvenliği konusunda taraflar eğitilecek, akıllı kartların birlikte çalışabilirliği ve güvenliği için temel spesifikasyonlar oluşturulacak, akıllı kartın yaygınlaşması için ortak bir strateji geliştirilip uygulanacak (2002 sonuna kadar).
UBAK, TELEKOMÜNİKASYON KURUMU (TK), RTÜK: Telekomünikasyon sektörünün tam liberasyonu sağlanacak, Internet hizmetleri herkesin kolayca erişebileceği hale getirilecek, düzenlemeler tamamlanacak (2003 sonuna kadar).
DPT, GAP İdaresi, Hazine, Özel Sektör, TK: Başta az gelişmiş bölgeler olmak üzere bilgi toplumunun ve projelerin gelişmesinin desteklenmesine artan önem verilecek (2003 sonuna kadar).
DTM, ETKK, STÖ'ler, KOSGEB: Elektronik imzanın kullanımı ve karşılıklı tanınmasının yanı sıra e-ticaret için bir altyapı kurulması hızlandırılacak (2003 sonuna kadar).
Sağlık Bakanlığı, TT, Özel Sektör: Sağlık telematik altyapısı geliştirilecek, AB kamu sağlık ağlarına ve veritabanlarına bağlantı sağlanacak (2003 sonuna kadar).
MEB, YÖK, TBD: Temel bilgi teknolojileri konusunda bir Avrupa diplomasının yayılımı teşvik edilecek (2004 sonuna kadar).
Adalet Bakanlığı, DTM, ETKK, tüketici örgütleri, özel sektör, STÖ'ler: Tüketici grupları ve sanayi işbirliği içinde e-ticarete olan güven arttırılacak (2004 sonuna kadar).
UBAK, Bayındırlık Bakanlığı, KGM, TT, TK: Girişimler yaratılarak etkin kodlar desteklenecek; özellikle karayolu altyapısında akıllı ulaşım hizmetleri uygulaması için gelişim planları hazırlanacak (2004 sonuna kadar).
MEB, UBAK, TK, TT, TISSAD üzerinden destek hizmetlerine ve eğitsel kaynaklara ulaşım sağlanacak. Bilgi ve haberleşme teknolojilerine dayanan yeni öğretim metotlarıyla okul müfredatları uyumlu hale getirilecek. Tüm okullar, öğrenciler ve öğretmenlerin Internet'e erişimi sağlanacak (2006 sonuna kadar).

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Kurumu, Meslek Odaları, STÖ'ler: Uzun dönemdir işsiz olanlara iş bulmayı kolaylaştıracak uygun BT eğitimleri verilecek (2006 sonuna kadar).
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, UBAK, TK, Özürlüler İdaresi Başkanlığı, YÖK, Özel sektör: Özel gereksinimleri olan kişilerin bilgi teknolojilerine ulaşımı için "design for all" standartları geliştirilecek, bu konuda mükemmeliyet için ulusal merkezler ağının oluşturulması sağlanacak (2006 sonuna kadar).
Başbakanlık: Yasal, kültürel, çevresel ve trafik bilgilerini içeren kamu çevrimiçi verileri sağlanacak, temel kamu hizmetlerine çevrimiçi erişim sağlanacak, iş dünyası için basit çevrimiçi idari prosedürler sağlanacak, kamuda e-imza kullanımı

desteklenecek, kamu ihalelerinin gerçekleştirileceği bir e-pazaryeri kurulacak (2006 sonuna kadar).

e-Türkiye uygulamalarında karşılaşılan sorunlar
E-devlet çalışmalarının beraberinde gelen sorunlar; yasal, teknik ve idari sorunlar olmak üzere üç başlık altında toplanabilir:

Yasal Sorunlar: Elektronik belgelerin devlet tarafından kabul edilmesi ve bu belgelerde kimlik kanıtlanması,
. Sanal kurum kimliğinin tanımlanması
. Kişisel bilgilerin mahremiyetinin sağlanması
. Elektronik imzanın kabulü
. Internet ortamında işlenen suçlar
. Tüketicinin korunması
. Sözleşme hukuku ve devlet ihale mevzuatı
. Kurumlar arası bilgi paylaşımında kural ve standartların ortaya çıkartılması
. Girişimciliğin desteklenmesi
. Genel devlet politikasının ve stratejisinin olmaması
. Kaynak israfı

Teknik Sorunlar: Bölge, şehir ve mahalleler arasında hizmete ulaşım için yeterli altyapının olmaması, hizmetten eşit düzeyde yararlanmayı olanaksız kılacaktır.
. İlk yatırım maliyetinin yüksekliği
. Gizliliğinin ve güvenliğin sağlanması
. Bilgi paylaşımında belirli standartların oluşturulması
. İletişim altyapısının yetersizliği
. Ar-ge çalışmalarının desteklenmesi

İdari Sorunlar: Vatandaşların devletle olan ilişkilerinin tanımlanamaması,
. Alışkanlıklar
. Kalifiye personel ihtiyacı
. Bilgi işlem merkezlerinin aktif çalışması ihtiyacı
. Koordinasyon kurulunun oluşmaması
. Kullanıcının gideri
. Sisteme güven duyulması
. Kamu hizmetlerinin standart bir bedelinin olmaması.