Türkiye’deki e-ticaret pazarı

Baykan Çallı

İnternet dünyasının yükselen değeri e-ticaret gelişimini sürdürüyor.
15 Şubat’ta düzenlenen e-ticaret 2012 konferansında, sektörün önde gelen uzmanları bir araya gelerek, Türkiye’deki e-ticaret potansiyelinin gelişimi ve seyri hakkında bilgiler aktardı.
İnternet’in gelişimi ile e-ticaret modelleri yükselen değer olarak karşımıza çıkmaya devam ediyor. Oluşan potansiyelin kullanımı, beraberinde getirdiği ödeme sistemlerinin ve güvenlik yöntemlerinin neler olacağı sorularını da doğurmakta. Sanal dünyada gerçekleştirilen ticaret modelinin, Türkiye sektörüne yansımaları tüm sektör ve kullanıcılar tarafından merakla takip edilmekte.

Daha fazla işbirliği
İnternet’in gelişmesi ile birlikte, insanların birbirlerine ulaşabilme ve etkileşime girme oranları artmış bulunmakta. Artan etkileşimin iş birliği olarak geri döndürülmesi gerektiğini söyleyen BKM Genel Müdürü Soner Canko, “BKM’nin 2012 ülküsündeki öncelikte e-ticaret ilk sırayı alıyor. Daha fazla iş birliği içerisinde olmamız gerekliliği kendisini hissettiriyor. E-ticaretin gelişimini doğru konumlandırmak ve yönetebilmemiz için veri paylaşımına dikkat etmeliyiz. 2011 yılında e-ticaret 23 milyar TL’lik bir hacme ulaştı. Türkiye’deki banka ve kredi kartları sayısı toplam 133 milyon seviyesine gelmiş bulunuyor. Banka kartları ise 82 milyon adet oldu. 2011 yılı itibariyle banka kartlarının sayısında yüzde 17’lik bir artış elde edildi. Ülkemizdeki kredi kartı sayısı geçen yıl yüzde 9’luk bir artış kaydetti. Kredi kartlarıyla 2,5 milyar işlem gerçekleştirildi. Kredi ve banka kartlarıyla toplamda 3,3 milyar’lık işlem hacmine ulaşıldı. Türkiye’de katlı ödeme sistemleri gayet sağlıklı bir şekilde büyümekte. E-ticaret de bu toplam işlem adedinden yüzde 5’lik pay aldı ve TL bazında yüzde 9’luk paya sahip oldu. Kredi kartları ve banka kartlarındaki bu dengeli artış, e-ticaretteki artışı da olumlu yönde arttırmakta. Türkiye’nin 2023 ülküsünün nakitsiz ödemelere doğru ilerlediği bir gerçek. Şu andaki sanal işyeri sayısı 40 bin. Tabi bu büyümelerin yanı sıra, gerçekleştirilecek işlemlerin de güvenilir olması çok önemli. 40 bin sanal işyeri arasından 8 bini 3D Secure (Uluslararası Güvenlik Platformu) güvenlik önlemlerini kullanıyor. 3D Secure en çok hizmet sektörü ve ikinci olarak da havayolları tarafından tercih ediliyor. E-ticaretten elde edilen ortalama alışveriş tutarı 182 TL olarak karşımıza çıkıyor. Yaptığımız bir araştırma ile en çok işlem sayısının Aralık 2011’de 12,1 milyon, Ocak 2011’de ise 13,4 milyon olduğunu gördük. E-ticaret pazarının 2012 sonunda yüzde 100 büyümesi öngörülmekte. Bu gelişmeler ışığında, e-ticaretin sürdürülebilir ve sağlıklı bir şekilde büyümesini, geliştirilecek ödeme araçlarının geliştirilmesi ve paylaşımın artmasında ile yakalanacağı inancındayım. E-ticaret sadece kendi içerisinde değil, aynı zamanda gösterdiği ekonomik gelişim ile ülkemizin cari açığına olumlu yönde etkiler yaratacak.”

E-ticaret kullanımında Marmara bölgesi başı çekiyor
E-ticaretin yüzde 57’lik bir hacme sahip olduğunu belirten İdeasoft Genel Müdürü Seyhun Özkara, “E-ticaretin hacmi 22,9 milyar TL’ye ulaşarak kredi kartı kullanımından 2 kat daha fazla büyüdü. En çok tercih edilen sektörleri yüzde 17, 93 payla bilgisayar ve elektronik alanları kapsıyor. Akabinde kozmetik, güzellik ve doğal ürünler kategorisi yüzde 12,54 payla karşımıza çıkıyor. En hızlı yükseliş gösteren sektörlerin, kıyafet, iç giyim, takı, mücevher, kozmetik ve ayakkabı olduğunu görüyoruz. Gerçekleştirilen harcama ve kullanımlar en fazla Marmara bölgesinden gerçekleştiriliyor. Yüzde 16 payla İç Anadolu, yüzde 12 payla Ege bölgesi ve yüzde 8’lik payla Akdeniz bölgesi Marmara bölgesini takip ediyor. Ama tabiki bu kullanım yanında ayrıca henüz e-ticarete başlamamış iller de bulunmakta. Bu noktada şirketlerin yaşamış olduğu sıkıntının başını personel bulamamak çekiyor. Bizim sunmuş olduğumuz e-ticaret modellerimiz 75 ilde kullanıcılar tarafından tercih ediliyor. İdeasoft olarak sunmuş olduğumuz hizmetler sayesinde 1,5 milyar işlem sayısına ulaşmış durumdayız. 2011 yılında, altyapılarımız üzerinden 600 binin üzerinde sipariş işlemi gerçekleştirildi. Bu işlemlerin yüzde 57’si kredi kartı, yüzde 19’u havale ve EFT, yüzde 17’si ise kapıda ödeme şeklinde gerçekleştirildi. Mobil ödeme ve PayPal’ın ödeme sistemlerinde çok etkili olmadığını fakat ilerleyen zaman içerisinde gereken önemi göreceğini düşünüyorum.”

Vergi ve gümrük sorunları e-ticareti olumsuz etkiliyor
Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesinin müthiş bir genişleme ve gelişme potansiyeline sahip olduğunu ifade eden Arabnet Kurucusu Omar Christidis, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesinde 70 milyon İnternet kullanıcı bulunuyor. Bu gelişmeye oldukça müsait bir pazarın olduğunu bizlere gösteriyor. MENA bölgesi yüzde 60’lık bir büyüme oranına sahip. Bölgede 4 milyar dolarlık bir e-ticaret pazarı söz konusu. Böyle muazzam bir pazarda gelişmenin sürekli olarak arttığını hala katlanarak artmakta olan yatırımlarla daha net olarak görebiliyoruz. Arap bölgesinde sosyal alanda gerçekleştirilen satın almaların bu pazarın gittiği yönü işaret ediyor. Özellikle belirli ürünlere eğilimler giderek artıyor. MENA bölgesinde en büyük e-ticaret hacmini 2 milyar dolarla Kuveyt ve Katar gerçekleştiriyor. 500 milyon dolarla Arabistan bu ülkeleri takip ediyor. Mısırda ise bu rakamın 300 milyon dolar olduğunu görüyoruz. Bölgedeki kullanıcıların yaklaşık yüzde 33'ü sürekli İnternet’ten alışveriş yapıyor. En çok hizmet alınan sektörlerin başında havayolları geliyor. Gerçekleştirilen araştırmalara göre, bölgedeki kullanıcıların yüzde 43’ü e-ticarete güvendiklerini belirtiyorlar” dedi.

“7,5 milyon tekil ziyaretçimiz mevcut”
2011 yılında 700 milyon TL ciro elde ettiklerini belirten Doğan Online Genel Müdürü Yenal Gökyıldırım, “hepsiburada.com 7,5 milyon tekil ziyaretçiye sahip. Geçen yıl elde ettiğimiz cironun üstüne çıkarak, 2012 yılında 1 milyar TL’lik ciro hedefliyoruz. İstinye Park’ın 1,6 milyon ziyaretçi aldığı yerde biz (hepsiburada.com) olarak 5 katı daha fazla ziyaretçiye hitap ediyoruz. Gelecek dönemdeki eğilimlerin; tek noktadan alışveriş yapmak, mobil uygulamalar, üyelik üzerine alışveriş, sosyal alışveriş konularında odaklanacağını öngörülüyor. Yeni e-ticaret kanunu ile birlikte herkesin gerçekleştirdiği işlerde daha şeffaf olacağı kanaatimdeyim. Biz e-ticaret alanında her türlü yatırıma ve ortaklığa açığız.”

Apple’ın vizyonu
Mobil ticaret alanında son dönemde büyük bir artış olduğunun altını çizen Mikro Ödeme Pazarlama Müdürü Murat Yerdekalmazer, Apple’ın ülküsü sayesinde bugün mikro ödeme alanında büyük gelişmeler yaşandığını belirtti. 2008 yılının mobil ticaret için bir kırılım yılı olduğunu vurgulayan Yerdekalmazer, “Apple, bugün hayatımızın içinde olan mobil ticareti gerçekleştirdiği öncülüğü ve öngörü sahipliğiyle başlattı. 1 dolarlık ticaretin büyük bir ivme yakalayarak nerelere ulaşabileceğini bizlere gösterdi. Ortaya çıkan bu oluşumu gören şirketler bu yoldan ilerlemeye devam ettiler. Türkiye’ye baktığımızda ise mobil ödeme işlemleri 2009 yılında hayata geçti. E-ticaretin ve mobil ticaretin birbirinden ayrı düşünülmesi mümkün değildir. Apple’ın hayata geçirdiği ve bizlerinde bugün bu yolda ilerlememiz oluşan potansiyelin farkına varmamızdan kaynaklanmaktadır.”

2012 yılında Türkiye’ye yeni ve büyük yatırımcılar girecek
2012 yılının Türkiye’de e-ticaret adına yatırım yılı olacağına dikkat çeken Markafoni Genel Müdürü Sina Afra, “Türkiye’de 2011 yılında yaşanan gelişmeler, 2012 yılına ışık tutacak. 2012 yılı yeni girişimcilerin ve yabancı oyuncuların Türkiye’deki yeni oyun sahası olacak. Gelecek yatırımlar ile pazar potansiyeli kendisini daha da hissettirmeye devam edecek. 2012’de ciddi çıkışlar göreceğiz. Satın almaların yaşandığı 2011 yılı, yeni oyuncuları ülkemize çekmesi anlamında 2012 yılı içi manidar bir yıl olduğu görüşündeyim” dedi.
1980’lerde İsrail’de 480 milyon doları aşan anlaşmaların olduğunu ve 100 milyon dolar seviyesini geçen anlaşmaların bizim için bu anlamda bir başlangıç olduğunu ifade eden Afra, 2012'de Türkiye’ye yeni ve büyük yatırımcıların gireceğini düşündüğünü, ama bu yatırımcıların küçük girişimlere yatırım yapmayacağını düşündüğünü belirtti. Ülkemizde bulunan büyük yatırımcıların herhangi bir yatırım arayışı olmadığını da söyleyen Sinan Afra; bu sebeple aradaki bölgede bir boşlukla karşılaşıldığını vurguladı.