“Türk yatırımcıları Tunus’a bekliyoruz”

 

Dr. Azmi Koçak

Tunus’un Kebili Valisi Habib Jeridi, bölgelerinde yatırım yapmak üzere Türk girişimcileri Tunus’a davet etti.
Turizm, tarım, sanayi, maden ve elektrik sektöründe yatırımlara ihtiyaç var. Yatırımcıya arazi ücretsiz tahsis edilirken 10 yıl vergiden, 5 yıl da sigorta primden muaf tutulacak. Bunun yanı sıra, Türk yatırımcılara bir de özel teşvik var.
Tunus’un Kebili Valisi Habib Jeridi, bölgelerinde yatırım yapmak üzere Türk girişimcileri Tunus’a davet etti. Turizm ve sanayi alanındaki yatırımlar için büyük teşvikleri bulunduğunu söyleyen Vali Jeridi, Türkiye’den gelen yatırımcılara ayrıca özel teşvikler vereceklerini kaydetti.
Tunus’ta “1. Türkiye ve Mağrip Ülkeleri Kültürel Sosyal ve Ticari Buluşması”nı düzenleyen TASCA, TASEN ve İNESCO yöneticileri, Kebili Valisi Habib Jeridi’yi ziyaret etti. Bölgelerindeki yatırım alanlarına dikkat çeken Vali Jeridi, Türk yatırımcılara çağrıda bulundu. Bölgelerinde acil ihtiyaç olan yatırımları sıralayan Jeridi, hurma tarımı, çöl safarisi, ralli turnuvaları gibi alanlarda yatırım yapılabileceği gibi elektik enerjisi açığına da vurgu yaptı. Bölgelerinde nüfusun giderek artması ve yeni yapılacak sanayi bölgeleri için acilen elektriğe ihtiyaç duyduklarını ifade etti. Bunun için de en uygun yatırımın güneş enerji santrali olduğunu belirtti. Jeridi, “Türk girişimcileri burada tarım ve turizm yatırımı yapmaya davet ediyoruz. Ayrıca sanayi, elektrik ve maden sektörleri için de Türk yatırımcıları buraya bekliyoruz” dedi.

10 yıl vergi 5 yıl sigorta primi yok
Yatırımcıya uygulana teşvikleri anlatan Jeridi, “Genel ve özel teşviklerimiz var. Genel olan da, tahsis ettiğimiz sanayi bölgelerinde yatırımcılara araziyi bedavaya veriyoruz. 10 yıl vergiden muaf tutuyoruz ve 5 yıl da sosyal sigorta primi ödemiyor. Özel teşviklerimize gelince ise altyapı ve elektrik sorunu varsa onları hallediyoruz. Havaalanına 70 km, limana 110 km ve Libya sınırında olması bölgemizi cazip hale getiriyor.”

Elektik ihtiyacı var
Çölde güneş enerjisi üretilebileceğini ve bunun mantıklı bir yatırım olduğuna dikkat çeken Jeridi, açık açık Türk girişimcileri davet etti. Jeridi, “Şu an elektrik tüketimi ihtiyacımız var. Önümüzdeki yıllarda sanayi bölgelerinin yaygınlaşmasıyla birlikte bu ihtiyaç daha da artacak. Üretilecek elektriği sınır komşularımız Cezayir ve Libya’ya da satabiliriz. Ayrıca elektrik üretimi konusunda teşvik var. Üretilen elektriği ulusal elektrik dağıtım şirketi satın alıyor. Yani alıcısı da hazır. Libya sınırında çöl ortasına yeni bir şehir kuruyoruz. Yaklaşık 40 bin kilometre karelik bir alan. Burada da elektriğe ihtiyacımız olacak. İhtiyacımız olan elektrik şu an 2 bin megavat” diye konuştu.

Türkiye ile kardeşlik isteği
Türkiye’deki belediyelerle kardeşlik kurmak istediklerini söyleyen Jeridi, Türkiye’deki tüm belediyeleri Tunus’a davet etti. Sahra çölünde düzenledikleri yarışlara dikkat çeken Jeridi, “Tunus hurması dünyanın en meşhur hurmalarındandır. Tunus’ta yetişen hurmaların yüzde 70’i bizim vilayetimiz sınırları içerisinden çıkıyor. Nüfus olarak Tunus’taki en küçük vilayetiz ama yüzölçümü bakımından en büyüğüyüz. Ayrıca sahra ve hurma festivallerimiz var. Her yıl Ekim-Aralık ayları arasında gerçekleştiriyoruz. Çöl turizmi ve çadır oteller var. Yine bölgemizde uluslararası ralliler düzenleniyor. Safari, ralli ve Formula gibi yarışlar için yatırımcılara teşvike açığız. Sahrada Formula yarışı düzenliyoruz. Türkiye’nin de buna katılmasını istiyoruz. Türkiye’deki belediyelerle ‘kardeşlik’ kurmak istiyoruz. Onları burada ağırlamaktan da onur duyarız” şeklinde konuştu.

Türk-Arap Araştırma ve Strateji Enstitüsü (TASEN) Başkanı Dr. Muhammed Adil ile söyleşimiz
Devrimin 2’nci yılında Tunus’ta iki ülkenin kültür, sanat ve ticaret konularında en büyük çabayı gösteren kişi Dr. Muhammed Adil ile uzun uzun görüştük. İşte Türk-Arap Araştırma ve Strateji Enstitüsü (TASEN) Başkanı Dr. Muhammed Adil ile görüşmemiz.

Devrime nasıl bakıyorsunuz? Meclisteki dağılım halkın taleplerine cevap verebilecek şekilde mi?
Çok güzel bir devrim oldu. Şükür ki yeni bir Tunus inşa ediliyor her alanda. Özellikle sıfırdan anayasa çalışmaları… Henüz anayasa maratonu bitmedi devam ediyor ama medeni, demokratik bir Tunus için yapılacak. İslamcılar hükümette, Cumhurbaşkanlıkta Arap milliyetçiler, mecliste de solcular var. Koalisyonla birlikte güzel bir kültür gelişiyor. Herkes sesini çıkarabiliyor. Herkes demokrasi sahasında konuşabiliyor. Halk ve yönetim arasındaki kopukluk tamamen kalktı. Sivil toplum hareketi başladı. Yeniyiz, tecrübesiziz ama bu, siyasete paralel ilerliyor. Demokratikleşmeyi herkes destekliyor. Herkesin katkısı olan yeni, renkli bir Tunus geliyor. İslamcılar yüzde 40 ama diğer partilere de gün görünmüyor, koalisyon görünüyor.

Türkiye’de halk, Tunus’ta iç savaş yaşandığını düşünüyor. Bu doğru mu?
Ülkede güvenlik sorunu yok. Bu, bazı medya kuruluşlarının abartması sadece. Ülkede sosyal-ekonomik hayat düzgün bir şekilde işliyor. Turizm ve ekonomi düzeliyor. 10 milyon nüfusa 12 milyon turist geliyordu. Bu sayı devrimde baya gerileyerek 7 milyon turiste düştü.

Belayid suikasti provokasyon
Geçtiğimiz haftalarda gerçekleşen suikast normal bir durum mu? Yoksa…
Şükrü Belayid çok tanınan bir adam değildi. Sadece entelektüeller tanırdı ve sert bir muhalifti. Ama suikast, halk için de hükümet için de sürpriz oldu. Böyle bir kültür yok bizde. Panik söz konusu oldu. Suikast hemen ajanslardan dünyaya yayıldı. Silahlar ortaya çıkıyor, aileler okullardan çocuklarını topladı, panik yaşandı. Hükümet, durumun kontrol altında olduğunu açıkladı. Kabul etmek zor. Tunuslu entelektüeller bunun arkasından dış mihraklar olduğunu düşünüyor. Arap devrimini yavaşlamak isteyenler planladı. Bu ‘B’ planıydı. ‘A’ planı ise, bazı mihrakların yeni medya, parti kurması gibi çalışmalardı. Hükümette ve muhalefette o mihrakların yandaşı kalmadı. Herkes bunların kim olduğunu bilir.

Yeni kabine ilk olarak ne yapmalı?
Başbakanın (Cibali) istifasıyla yeni hükümet kuruluyor. Şimdi yapılması gereken en önemli iş, 1. anayasa ve 2. genel seçim. Artık parlamento seçmemiz lazım. Kurucu meclis, anayasa ve önemli yasalar hazırlamalı. Önümüzdeki seçimler yeni atmosferde geçecek. Anayasaya geçmemiz için yeni şart lazım. Bu da yeni bir koalisyon olmalı ve daha çok parti katılmalı.

Cibali hata yaptı
Eski Başbakan Cibali’nin istifasına nasıl bakıyorsunuz? Teknokrat kabine istemekte haklı mıydı? Bu süreç En-Nahda’da bir kopukluğa yol açtı mı?
Cibali, yanlış bir yöntem izledi. Teknokrat hükümet, anayasal boşluk olunca kurulur. Cibali, meclis uygun değil ama benim seçeceklerim uygun demek istedi. Reddeden ve tepki gösterenler doğal olarak oldu. Cibali, partisini temsilen oradaydı ve parti görüşü almadı. En-Nahda da Cibali’nin bu görüşünü reddetti. Yeni bir başbakan var şuan. Partide de çatlak olmadı. Hatta sağlıklı ortam oluştu. Kurumsallaşıyor partiler. Kişiler değil kurumlar konuşuyor. Bu demokrasinin de gereği. İçişleri, Sağlık ve Tarım bakanları başbakanlığa aday oldu demokratik yöntemlerle seçildiler. Bu sağlıklı olaydan sonra tüm partiler ders çıkardı.

Fransız etkisi kırılıyor
Devrim öncesi ve sonrası Tunus-Fransa ilişkilerinde bir değişiklik oldu mu?
Tunus-Fransa arasında özel ilişkiler var. 70 yıla yakın bizi sömürdü, kendisine ait her şeyi empoze etti. Şu an Tunus’ta 4 bin civarında Fransız şirketi var. Devrimden sonra koalisyon hükümeti Fransızların etkisini kaldırdı. Koalisyonda da hiç Fransız dostu kalmadı. Dil konusundaki etki azaltılıyor. Milli değerlerimiz ön plana çıkartılıyor. Fransa bundan inanılmaz rahatsız. Farklı yöntemlerle süreci engellemeye çalışıyor. Biz Fransa’yla kavga etmeye çalışmıyoruz. Fransa’ya bize artık bir şey empoze edemeyeceğinin mesajını verdik. Kendi inisiyatifimizi ele alıyoruz. Artık kararlarını Tunuslular veriyor. Fransa bizle dost kalmak isterse, işbirliği düşünürse seviniriz.

Türkiye’yi örnek alıyoruz
Tunus nasıl bir strateji izleyecek? Uluslararası arenada neler yapmalı?
Tunus’un stratejik ortak geliştirme amacı var. Afrika, Türkiye, Hindistan gibi yerlere kapılarımızı açıyoruz. Herkesle eşit, kimseye özel avantaj yok. Artık uzaktan kumandalı yönetimler bitti. En son Türkiye-Mağrip ülkeleri toplantısı burada yapıldı. İyi bir bilgi birikimi oldu. Hedefimiz Türkiye’nin buradaki varlığını hissettirmek. Ortak kültür, medeniyet, siyasi birikim gibi... Tunus’un, Libya’nın stratejik ortak geliştirmesi gerektiği için birbirlerini de tanıması lazım. Türkiye-Arap ve Mağrip arasında kopukluk var. Yeni köprüler inşa etmeliyiz. Ekonomik ve siyasi değil, halklar arasında da köprü inşa edilmeli.

Özellikle Türkiye ile işbirliği konusunda ne düşünüyorsunuz?
Türkiye çok birikimli ve tecrübeli bir devlet. Yeni Tunus’u inşa ederken Türkiye’nin tecrübesine ihtiyacımız var, sağ olsunlar ediyorlar da zaten. Her alanda ortaklık yapıyoruz. TOKİ Tunus’ta 30 bin konut yapıyor. Türk sanayi bölgesi kuruluyor. Tarım ve turizm ortaklıkları var. Mevcut turizm sistemimizde Fransız, Avrupa kültürü ve yapısı söz konusu. Türkiye’den turizm tecrübesi kazanacağız. Özellikle muhafazakar turizm. Eğitim alanında da askerler, polisler ve yöneticiler Türkiye’de ders alıyorlar. Binden fazla Tunuslu öğrenci Türkiye’de burslu eğitim alıyor. Halkları, bilimi geliştirmeliyiz. Türkiye’nin varlığı hissedilmeli.

Türk varlığı, Fransa gibi Tunus’tan beslenen ülkeleri rahatsız eder mi?
Osmanlı bizim devletimiz, bizim tarihimiz. Sadece Türklerin değil, Tunus’un da tarihi. Ortak medeniyeti güçlendirmeliyiz. 1. stratejik ortağımız Türkiye olmalı. Türkiye’nin buraya gelmesinden rahatsız olanlar var. Ama Araplar uyandı artık. Türk kardeşlerimizle köprüler kuruluyor. Bu, ümmete faydalı olacak. 50 yıldır halk sustu, polis devleti baskı yaptı. Devrimden sonra herkes konuşuyor. Kapılar açıldı. İşsizlik çözülmeli öncelikle. Yatırımcı lazım bunun için. Türkiye’den yatırımcı bekliyoruz. Afrika’nın kapısı burası. Her şey 2 yılda yapılamaz tabi ki. Ama hızlıyız yine de. Çünkü Türkiye’yi örnek alıyoruz.