Refik ARKUT

Yansımalar

Kitlesel Çevrimiçi Açık Kurslar (MOOC) ve ben

1984 yılında kurulan Santa Fe Enstitüsü (SFI), bağımsız, kar amacı olmayan, ‘karmaşık sistemler’ üzerine araştırma ve eğitim çalışmaları yapan bir kuruluş. Bünyesinde birçok akademisyen ve araştırmacıyı barındıran, bağımsız vakıflar tarafından desteklenen SFI’de fizik, matematik, biyoloji ve sosyal bilimlerden birçok araştırmacı disiplinler arası karmaşık (kompleks) sistemlerde araştırmalar yapmakta. Bu kuruluştan yayımlanan rapor ve makaleleri, ve orada çalışan bilim insanlarının kitaplarını uzun süreden beri takip edip okumaktaydım. Bunlardan, Portland Üniversitesi profesörlerinden Melanie Mitchell’in 2009 yılında yazdığı “Complexity, a guided tour” kitabını amazon paketinden çıkar çıkmaz bir solukta okumuştum. Bilim alanında da birçok ödül almış olan bu kitap, ‘karmaşıklık kuramına’ merak edenler için çok güzel bir kaynak. Tabi, SFI’nın e-posta servisine ve facebook sayfasına da üye olduğumu söylemeye gerek yok sanırım. İşte buradan gelen bir e-posta, Melanie Michell’in ‘Complexity Explorer’ adlı bir kitlesel çevrim-içi açık kurs (Massive On-Line Open Course) düzenleyeceğini duyunca – yaşıma bakmadan – kursa yazılıp ‘öğrenci’ olamaya karar verdim.
Kaydolduğum kursta (ücretsiz) şu konular işlenmekte: Karmaşıklık nedir?, Dinamik ve kaos, Fraktallar, Bilgi, Düzen ve rastlantısallık, Hücresel otomata, Doğada kendinden organizasyon, Genetik algoritmalar, Sosyal sistemlerde modelleme, Ağlar, Şehirlerde organizmaların ölçeklenmesi, Sanal saha gezisi, Final sınavı. Onbir bölümden oluşan kursun her haftasında ev ödevleri ve sonunda final sınavı var. Başarılı öğrencilere sertifika verilecek kursta haftada en az on saat derslere ayrılmak zorunda. Karmaşıklık MOOC sitesinde, duyurular, forum, kurs malzemesi, facebook’ta sayfa, googlemaps’ta dünyada dersi alanlar bulunuyor. Derste çeşitli karmaşık sistemlerin modellemesinde kullanılan NetLego yazılımı da anlatılıyor ve ödevlerde bu programlardan da sorumlu oluyorsunuz. Son baktığımda kursa dünyadan 5885 öğrenci kayıt olmuş durumda. Bizden, biri ‘ben’ olmak üzere iki kişi bulunuyor. Dördüncü bölümü tamamladım ve şimdiye kadar çok iyi gidiyor. Tekrar öğrenci olmak ve yeni şeyler öğrenmek çok eğlenceli!
Kanımca mooc’lar gelecekte artacak ve belki de, geleneksel eğitimin yerini almazsa bile onu tamamlayan önemli bir alan olacak. Bu tip kitlesel eğitim girişimlerinin her zaman ücretsiz olacağını sanmıyorum. Prestij sahibi kuruluşlarda konusunda uzaman kişilerin düzenleyeceği kurslardan alınacak sertifika veya ‘eğitim kredileri’ üniversiteler tarafından tanınmak zorunda. Çoğumuzun sandığı gibi, ‘İnternet okullara değil, okullar İnternet’e yakınsamakta’. İnternet devrimi her alanda olduğu gibi, eğitimi de küresel ölçekte dönüştürmekte. Sanırım, ‘okumamak ve öğrenmemek’ için hiçbir gerekçemiz kalmayacak. Yeter ki, Hz. İsa’nın söylediği gibi, ‘Dar kapılardan geçmesini bilelim’. Çünkü öğrenme, merak ve çaba gerektiriyor. Yazımı burada kesmeliyim. Çünkü ‘dersim var’!