Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, fikir ve sanat eserlerinden kaynaklanan hakların etkin olarak korunması amacıyla hazırlanan, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve diğer bir çok yasada değişiklik yapılmasını öngören 5101 Sayılı yasa, 3 Mart 2004 tarihinde TBMM'de kabul edildi. Bilişim ve yazılım sektörü tarafından olumlu karşılanan yasanın Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmesiyle birlikte korsan yazılımla mücadelede önemli ilerlemeler bekleniyor.

Zabıta ve Gümrükler doğrudan devrede

Yasada yer alan değişikliklerin başında fikir ve sanat eserlerinin etkin biçimde korunması için resmi mercilerin yetki ve sorumluluklarının artırılması geliyor. Buna göre; zabıta, belediye ve gümrük memurları gibi resmi görevliler; fikir ve sanat eserlerinin korsan yollarla satış, dağıtım ve çoğaltımı gibi durumlarla karşı karşıya kaldıklarında doğrudan müdahale ederek yasa dışı kopyaları toplayıp yasal yaptırımları uygulayabilecek. Daha önceki uygulamada bu gibi yasal yaptırımların uygulanması ancak eser sahibinin yargı mercilerine şikayetiyle mümkün oluyordu. Ayrıca, fikir ve sanat eserlerinin kaçakçılığının önlenmesi için 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun ilgili hükümleri uygulanacak.

Davalara “kamu davası” niteliği

Yeni düzenlemeyle birlikte korsan yazılım kullanan, çoğaltan ve satan kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılıklar'ı tarafından iddianame hazırlanarak kamu davası açılacak. Fikri hak ihlali suçlarını işleyen kişilerin şahsi dava değil de kamu davası kapsamında yargılanacak olmasının yargılama sürecini etkinleştirmesi bekleniyor.

Korsan yazılım çoğaltma “organize suç”

Korsan yazılım çoğaltma suçunun niteliğine göre organize suç kapsamında değerlendirilerek davanın DGM'ye taşınabilecek olması, yeni yasanın getirdiği önemli değişikliklerden bir diğeri olarak değerlendiriliyor. Söz konusu suçlara, unsurlarını taşıması halinde 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanununun ilgili hükümleri uygulanacak. Bu nedenle ilgili davalar suçun niteliğine göre Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde görülecek ve ilgili suçları işleyen kişi ve suç grupları çok ağır cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalmış olacak.

Zorunlu ‘sertifika ve bandrol' kullanımı

Yeni yasa, yazılım üretici ve satıcılarına da bazı yükümlülükler getirecek. Yenilenen Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, yazılım satıcılarına sertifika bulundurma zorunluluğu getirerek de yetkisiz kişilerin yazılım satmasını engellemeyi amaçlıyor. Böylelikle Kültür ve Turizm Bakanlığı, denetim ve kontrollerini daha etkili yapabilecek, ayrıca bu alanda ortaya çıkan kayıt dışı ekonomi de önlenmiş olacak.

Bakanlık ile mülkî idare amirleri bandrol kullanımı konusunda denetleme yapacaklar. Bandrol ihlali hallerinde genel kolluk ve zabıta harekete geçerek, usulsüz ve izinsiz olarak çoğaltılmış ve yayılmış nüsha ve yayınlar ile bunları çoğaltmaya yarayan her türlü aracı ve diğer delilleri toplayarak Cumhuriyet Savcısı'na suç duyurusu ile birlikte sevk edecek. Ayrıca ‘bandrol' ihlali suçlarını işleyen kişilerin, 6 yıla kadar hapis ve 200 milyar TL ye varan ağır para cezaları ile cezalandırılması söz konusu olacak.

Hapis ve ağır para cezaları

Yenilenen Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, ilgili suçların niteliğine göre, değişen oranlarda yaptırımlar getiriyor. Bu yaptırımlar, 3 aydan 2 yıla ya da 2 yıldan 4 yıla kadar hapis veya ağır para cezası şeklinde uygulanacak. Zararın ağırlığı dikkate alınarak, ağır para ve hapis cezaları birlikte de verilebilecek. Suçun tekrarı üzerine verilen hapis cezaları ise, ertelenemeyecek, para cezasına veya tedbire çevrilemeyecek.

Kullanıcılar dikkat!

BSA Türkiye yetkilileri, bilgisayar kullanıcılarını yeni yasanın getirdiği yükümlülükler nedeniyle herhangi bir yasal yaptırımla karşılaşmamaları için lisanslı yazılım kullanmaları hususunda uyarırken, yeni bilgisayar alacakların da özenli davranması gerektiğinin altını çiziyor. Yetkililerin verdiği bilgilere göre; yazılım satın alınacak satış noktasının yazılım sertifikasına sahip olup olmadığının bilinmesi ve sertifika sahibi olmayan satış noktalarından yazılım alınmaması dikkat edilecek unsurların başında geliyor. Bandrol taşımayan yerli yazılımların satın alınmaması da bir başka dikkat edilecek nokta olarak belirtiliyor. Yazılımları korsan yollardan elde edip kullanmak, bir bakıma organize suç örgütlerine destek olma anlamını taşıyacağından, kullanıcıların belirtilen noktalara özellikle dikkat etmesi gerekiyor.

BSA Türkiye Katılımcıları, başta Kültür ve Turizm Bakanı Erkan Mumcu olmak üzere yeni yasanın düzenlenmesine katkıda bulunan tüm yetkililere teşekkür ederek, yasanın Avrupa Birliği ülkelerindeki telif hakları yasalarıyla eşdeğer nitelikte olduğunun altını çizdiler.

BSA'nın Türkiye'den katılımcıları

Adobe, Apple, Arena, Armada, Autodesk, Avid, Baysis, Bentley Systems, Bilsag, Bilser Bilgisayar (RM/COBOL Distribütörü), Bimeks, Compel, Elma Bilgisayar, Eta, Eti Bilgisayar, Globis, Index, Intertech, Likom, Macromedia, Mart Kompüter, Medyasoft, Microsoft, Mikro Yazılımevi, Netsis, Progress, SPSS Türkiye, Symantec Türkiye, Tradesoft

BSA