Av. Tolga İşmen, LL.M. (KCL)
tolga@telepati.com.tr



Kanun-e


İnternet üzerinden ses iletimi hukuken mümkün mü?

TELEKOMÜNİKASYON hizmetlerinin sunulması ve telekomünikasyon altyapısı işletilmesi 406 Sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu (T&T Kanunu) hükümleri uyarınca ancak Telekomünikasyon Kurumu’ndan ilgili izinlerin alınması suretiyle gerçekleştirilebilir. T&T Kanunun 2nci maddesi: "Hiç kimse Bakanlık’la bir görev, imtiyaz sözleşmesi yapmamış veya Bakanlık tarafından bir telekomünikasyon ruhsatı veya genel izin verilmiş olmadıkça, telekomünikasyon hizmeti yürütemez ve/veya altyapısı kuramaz ve işletemez." şeklindedir. Bu bağlamda İnternet üzerinden ses iletimi, ("VoIP") hizmeti bir telekomünikasyon hizmeti ve bu hizmete ilişkin altyapı işletilmesi de bir telekomünikasyon altyapısı işletilmesi olarak değerlendirimesi gerektiğinden dolayı, bu hizmetleri sunmak için ilgili telekomünikasyon ruhsatı veya genel izini almış olmaları gerekmektedir.

1 Ocak 2004 tarihine kadar ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetleri ile telekomünikasyon altyapısı kurulması ve işletilmesi, tekel olarak Türk Telekom tarafından yürütülmekteydi. Bu hak, kanuni bir tekel hakkı oluşturmaktaydı. Anılan tekel hakkı T&T Kanunun 2nci maddesi uyarınca, 1 Ocak 2004 tarihinde sona ermiştir. Ancak yine de Türk Telekom haricindeki şirketlerin bu hizmetleri verebilmesi için, Telekomünikasyon Kurumu’ndan ilgili telekomünikasyon ruhsatlarının alınması gerekmektedir. Türk Telekom A.Ş. ise, anılan hizmetleri yasal olarak, eldeki ‘Görev Sözleşmesi’ uyarınca sürdürebilmektedir.

Telekomünikasyon Kurumu, ‘VoIP’ hizmetlerine ilişkin gerekli telekomünikasyon ruhsatlarını vermek için gerekli çalışmalarını hali hazırda yürütmektedir. Anılan telekomünikasyon ruhsatının verilebilmesini temin amacıyla, Yetkilendirme Yönetmeliği ve Uzak Mesafe Ses İletimi Tebliği taslakları hazırlamış ve Yetkilendirme Yönetmeliğini, yayınlanması için Başbakanlığa iletilmiştir. T&T Kanunu’na göre bütün yetkilendirme türleri için tahsil edilecek ücretleri belirlemeye Bakanlar Kurulu salâhiyetlidir. Telekomünikasyon Kurumu, ‘İnternet üzerinden ses iletimi-VoIP’ hizmetlerinin sunulabilmesi için gerekli olan izinlere ilişkin yetkilendirme ücret tekliflerini de hazırlamış ve Bakanlar Kurulu’nun onayına sunmuştur. Ancak, anılan taslak yönetmeliğin yayınlanarak yürürlüğe girmesinden ve Bakanlar Kurulu’nun yetkilendirme ücretlerine ilişkin kararını almasından önce, Telekomünikasyon Kurumu’nun da hiçbir kişi veya kuruma ‘VoIP’ hizmeti sunmaya veya bu hizmete ilişkin altyapı işletmeye ilişkin telekomünikasyon ruhsatı vermesine hukuken imkan bulunmamaktadır. Bu bağlamda, bugün itibari ile ‘VoIP’ hizmeti sunulmasının hukuken geçerli bir yöntemi bulunmamaktadır.

Telekomünikasyon Kurumu, telekomünikasyon sektörünün rekabete açılması için ‘VoIP’ başta olmak üzere, telekomünikasyon hizmetlerine ilişkin gerekli izinleri vermeye başlamak konusunda son derece ısrarlıdır. Bu nedenle, anılan izinlerin yakın gelecekte gerekli şartları yerine getiren işletmecilere verilmeye başlanacağına dair yaygın kanaat mevcuttur. Ancak, İSS-İnternet Servis Sağlayıcılığı veya uydu telekomünikasyon hizmetleri gibi; Türk Telekom’un tekel hakkına dahil olmayan hizmetlerin sunulmasına ilişkin izinlerin, bu izinlerin hukuken verilme imkanın doğduğu Ocak 2000 tarihinden ancak iki yıl sonra, Mart 2002 tarihinde verilebilmiş olduğunu gerçeğini de hatırlatmak isteriz.

Herhangi bir işletmecinin ilgili telekomünikasyon ruhsatını almadan telekomünikasyon hizmeti sunması veya telekomünikasyon altyapısı işletmesi sonucunda T&T Kanunun 18inci maddesinde belirlenen yaptırımlar uygulanacaktır. Bu işletmelerin tesisleri kapatılarak hizmetlerine son verilecek ve tekerrürü halinde failler para cezasına çarptırılacaklardır. Dolayısıyla, gerekli telekomünikasyon ruhsatı temin edilmeden ‘VoIP’ hizmetleri sunması halinde, bu hizmetleri sunarken kullanılan sistemlere el konulacak ve bu eylemin tekerrürü halinde ise ilgili işletmeciler yaklaşık 1 milyar Lira para cezasına çarptırılabilecektir. Yani yasak olmasına yasak da cezası çaydırıcı mı, ondan emin değilim.

26 Mart 2004 İstanbul


Köşe Yazarları