e-Devlet, Başbakanlıkta şekilleniyor

Fatma Ağaç

3056 Başbakanlık Teşkilat Kanunu’nun 2. 5. ve 16. maddeleri çerçevesinde “e-devlet”in şekillendirilmesi görevini üstlenen Başbakanlık bünyesinde oluşturulan e-Devlet Danışma Grubu, Başbakanlık Müsteşarı Efkan Ala’ya bağlı olarak, kamu reformu ile ilgili çalışmaları bir “Bayrak Yarışı” mantığı içerisinde yürütüyor.
10 Ekim 1984’te kabul edilen 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilat Kanunu’nun 2. 5. ve 16. maddeleri başbakana, başbakanlık müsteşarına ve idareyi geliştirme başkanlığına devlet idaresinde etkinliği sağlamak, görevleri tam ve verimli bir şekilde zamanında yerine getirmek görevlerini veriyor.
Kanunun 16. maddesi, “İdari usul ve işlemleri kolaylaştırmak ve sadeleştirilmek için gerekli araştırma ve çalışmalarda bulunmak ve koordinasyonu sağlamak”la Başbakanlık İdareyi Geliştirme Başkanlığı’nı görevlendiriyor. Bu görevlendirme çerçevesinde oluşturulan E-Devlet Danışma Grubu (e-DG), doğrudan Başbakanlık Müsteşarı Efkan Ala’ya bağlı olarak çalışıyor.
Hükümetlerin yıllardır gündemindeki kamuda reform çalışmalarının bir alt başlığının “e-devlet“ olduğunun altı çizilirken, “e-devlet” çalışmaları kapsamlı bir biçimde Başbakanlıkça yürütülüyor.
Herhangi bir bakanlığın bir hizmet sunumu için bile birçok değişik bakanlık ve genel müdürlükle bilgi paylaşması gerektiği belirtilirken, bir bakanlığın başka bakanlık veya genel müdürlüğe iş veremeyeceğine işaret ediliyor. Tüm bakanlık ve genel müdürlükler üzerinde koordinasyon gücü olan başbakanlığın kamu hizmetlerini verimli ve etkin sunmak üzere öncelikleri belirleyip, ilgili bakanlıklara gerekli çalışmaları yapma konusunda emir verebileceği vurgulanırken, doğru adresin Anayasa ve kanun gereği Başbakanlık olduğuna dikkat çekiliyor.
Başbakanlığın, kamu reformu ile ilgili çalışmaları bir “Bayrak yarışı” gibi algıladığının üzerinde durulurken, e-devletin sadece bilişim teknolojisi olmadığı, bilgi işlem merkezleriyle çözülemeyeceği, köklü bir değişim ve reforma ihtiyaç duyulduğu kaydediliyor.
e-devlet kavramında elektronik kısmın yüzde 20’yi, devlet kısmının ise yüzde 80’i içerdiği; e-devlet için öncelikle ikincil mevzuat değişikliklerine ihtiyaç hissedildiği belirtiliyor.
Başbakanlık iş süreçlerini basitleştirmek için “e-devlet”ten nasıl yararlanacağını belirlemek üzere e-Devlet Danışma Grubu’nu oluştururken, Grup, danışma kelimesini bilinçli olarak kullanıyor, danışmanlık veriyor ve icrai bir görevi bulunmuyor.
e-Devlet Danışma Grubu’nda görevlendirilen uzmanların hepsi, seçilen proje ile ilgili kurumlardan gelirken, en az 6 yıllık deneyimleri bulunuyor. Tamamının yüksek lisansı, yarısının doktorası, hepsinin yurtdışı deneyimi var. Toplam 50 yıllık e-devlet deneyimine sahip olan danışma grubu, 400 sayfalık 11 projenin teknik yönüyle ilgili bir fizibilite raporu yazdı. Kanunları hazırladı. Olabilecek projeleri seçti. Grubun tamamı, gönüllü uzmanlardan oluşurken, yaklaşık 6 yıldır e-devlet konusunda çalışıyor. 11 proje dışında gelen taleplere hayır deniliyor.
e-Devlet Danışma Grubu, seçilen projelere ilişkin hukuki altyapının hazırlanması, paydaşlar nezdinde farkındalığın artırılması, Başbakanlığın koordinasyon gücü kullanılarak uygulamanın hızlandırılması ile tasarım ve uygulamada teknik katkı ve yönlendirme çalışmalarını yürütüyor.

Kamu hizmetlerinin e-Devlet Kapısı üzerinden sunulması hedefleniyor
e-Devlet Kapısı’nın açılmasıyla e-Dönüşüm Projesi’nin hayata geçirilmesinde yeni bir döneme girildi. Bu yeni dönemde, fiziki ortamda sunulan kamu hizmetlerinin azami ölçüde e-Devlet Kapısı üzerinden sunulması hedefleniyor. Bu doğrultuda atılacak önemli adımlardan birisi de mevzuatımızda bilgi ve iletişim teknolojilerinin sunduğu fırsatları etkin bir şekilde kullanmaya imkan verecek düzenlemelerin yapılması.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın e-Devlet Kapısı açılışında belirttiği üzere Başbakanlık nezdinde, bu amaca yönelik ilgili kurum ve kuruluşların temsilcileri ve akademik uzmanların katılımıyla bir çalışma yapılması planlanıyor.
Tasarıların AB Müktesebatına uyumluluğunun gözden geçirilmesi gibi hizmetlerin bilgi toplumuna uygunluğu da kontrol edilecek. Böylece bu çerçevedeki eksiklikleri bulunan kanun tasarılarının Meclis’e gitmeden eksiklikleri giderilecek.
e-Devlet Danışma Grubu’nun öncelikli 11 projesinden biri olan Yurt Dışına e-Ticaret Projesi mevzuat çalışmaları çerçevesinde, ilk defa mevzuatımıza Yurtdışına e-Ticaret tanımı girdi. Ayrıca Çevrimiçi (Online) Şirket Kuruluşu Projesi çalışmaları kapsamında Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’nda 24, 58 ve 64. maddelerde değişiklikler yapıldı. Çalışmalar dört aşamada yürütülüyor:
1- Birinci e-Devlet Reform Paketi’ni en kısa sürede tamamlayarak Meclis’e sevk etmek.
2- Bütün bu projelerin e-devlet kapısı ile tümleşik hale getirilmesini sağlayacak. İkinci e-Devlet Reform Paketini hazırlamak.
3- E-Devlet Hizmetleri Çerçeve Kanununu hazırlamak.
4- Kanun tasarılarının Meclis’e gitmeden bilgi toplumu kriterlerine uygunluğunu kontrol etmek.

Koordinasyon nasıl sağlanıyor?
e-DG, proje ve hukuk grubu olmak üzere iki kanattan oluşuyor. Proje grubunda, 6 konu uzmanı var ve 5’inin ikişer projesi bulunuyor. Bir projeyi de Genel Koordinatör yürütüyor. Ayrıca grupta 4 tane de uzman yardımcısı görev alıyor. Genel Koordinatör, aynı zamanda hukuk grubunun da koordinatörü.
Çalışmalarını tamamlayan hukuk grubu, artık başbakanlıktan geçerek, Meclis’e giden bütün kanunların e-devlete uygunluğunu inceleyip gerekli değişiklikleri yapıyor.
e-Devlet Danışma Grubu’nun çalışma modelinin Türkiye’de bir ilk olduğu vurgulanırken, söz konusu modelin “organizasyon inovasyonu” olarak gösterildiği belirtiliyor.
Ekip, Uygulama, Akademik Bakış ve Bürokrasiyi aynı anda bilen çoklu disiplin özellikleri olan kişilerden oluşturuldu. 6 kişilik çekirdek uzman kadrosuna Başbakanlık personeli arasından özel olarak seçilen 4 kişi destek veriyor. Bu ana yapının yanı sıra, çalışma konularındaki bilgi ve tecrübelerinden yararlanılan (İhtiyaç olduğunda katkısından faydalanılan) 20 kişilik bir ortak akıl grubu bulunuyor.

Projeler nasıl seçildi?
Başbakanlık Müsteşarı Efkan Ala’nın talimatıyla, vatandaşı en çok ilgilendiren, kuyrukları bitirecek; yatırımı kolaylaştıracak; kısa zamanda sonuç verecek ve ek maliyet getirmeyecek 11 proje, kurumlarla mutabık kalınarak; vatandaşa en hızlı şekilde yansıyacak, en az müdahale ile en fazla sonuç alınacak şekilde seçildi. Bu acil 11 e-Devlet Projesi’ni hayata geçirmekle, kamu kaynağından tasarruf sağlanacak. Halka sunulan kamu hizmetlerini çevrim içi platforma taşımakla, kuyruk bekleme, zaman israfı, bürokrasi ve yolsuzluk önlenerek vatandaş-devlet ilişkileri sağlıklı bir zemine kavuşacak. Yürümekte olan ancak koordinasyon eksikliğinden dolayı tıkanan birçok proje de hızlandırılacak ve kapsamlı kazanımlar elde edilecek. Önceliklendirilen projeler:

- Çevrimiçi Araç Tescili
- e-Adli Sicil
- Çevrimiçi Şirket Kuruluşu
- Sağlıkta e-Randevu
- e-İhale
- Belediyelerde e-Vergi
- Çevrimiçi Dava İşlemleri
- Tüketici Net kapısı
- Kültür Net kapısı
- Yurt Dışına e-Ticaret
- e-Çevre İzni

Projeler seçilirken şu kriterler dikkate alındı

KRİTERLER

AĞIRLIK (%)

Etki

20

Adanmış Üst Düzey Yönetici

15

Süre

15

Ek Maliyet

10

Adanmış Proje Ekibi

10

Projeye Dış Destek
(Özel Sektör, STK, vs.)

10

BTS Eylem Planında Yer Alması

5

Etkilenen Kurum Sayısı

5

AB 20 Temel Kamu Hizmeti

5

2008 Hükümet Programında Yer Alması

5

 TOPLAM

100