Rekabet Kurumu’ndan Turkcell ve Telsim’e rekor ceza

Rekabet Kurulu tarafından 04.03.2002 tarih ve 2-12/123-M Sayı ile yürütülen soruşturmaya ilişkin Nihai Kurul Kararı’nın 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 49. Maddesi uyarınca taraflara açıklaması (Ankara - 9 Haziran 2003)

İş-Tim Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş’.nin Kurum kayıtlarına 25.12.2001 tarih ve 5486 sayı ile intikal eden şikayeti üzerine 04.03.2002 tarih ve 02-12/123M Sayılı Kurul Kararı uyarınca Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Telsim Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş. hakkında soruşturma açılmıştır. Bu soruşturma sonucuna, tarafların iddiaları ve savunmaları, toplanan tüm bilgi ve belgeler ile Soruşturma Raporu, Ek Yazılı Görüş ve Sözlü Savunma toplantısındaki açıklamalar değerlendirilerek, 09.06.2003 tarihinde 03-40/432-186 sayı aşağıdaki kararlar alınmıştır;

1. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde tüm mal ve hizmet piyasalarındaki rekabetin tesisi ve korunması amacını hedefleyen 4504 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un kapsamı çerçevesinde, rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı eylemlere karşı her piyasada olduğu gibi telekomünikasyon pazarında da Rekabet Kurulu’nun görevli ve yetkili bulunduğu,
2. Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Telsim Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’nin GSM telekomünikasyon altyapı hizmetleri pazarında birlikte hakim durumda bulundukları,
3. (a) GSM altyapı hizmetleri pazarında birlikte hakim durumda bulunan Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Telsim Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’ne ait altyapıların, GSM hizmetleri piyasasında faaliyet gösteren teşebbüslerin piyasaya girişleri aşamasında “Zorunlu unsur” niteliğinde olduğu, (b) Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Telsim Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’nin sahip oldukları GSM telekomünikasyon altyapısından, İŞ-TİM Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’nin ulusal dolaşım yoluyla yararlanma talebini reddettikleri ve bunun objektif gerçeklere dayanmadığı, tespit edilmiştir.
4. Bu tespitler ışığında, Turkcell İletişim hizmetleri A.Ş. ve Telsim Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’nin, GSM telekomünikasyon altyapı hizmetleri pazarında hakim durumlarını birlikte davranışları ile kötüye kullanarak, GSM hizmetleri pazarına rakiplerinin girmesine engel olan eylemleriyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanunun 6. maddesini ihlal ettiklerine,
5. Bu ihlalleri nedeniyle aynı Kanunun 16. Maddesi uyarınca kastın varlığı, kusurun ağırlığı, Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Telsim Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’nin pazar içindeki güçleri ve muhtemel zararın ağırlığı gibi unsurlar dikkate alınarak takdiren;
(a) Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’ne 2001 yılı net satışlarının yüzde biri oranında 21.822.150.300.000 TL. (Yirmibirtrilyonsekizyüzyirmiikimilyaryüzellimilyonüçyüzbin)
(b) Telsim Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’ne 2001 yılı net satışlarının yüzde biri oranında 8.580.807.700.000 TL. (Sekiztrilyonbeşyüzseksensekizmilyarsekizyüzyedimilyonyediyüzbin) para cezası verilmesine;
6. Rekabet Kurulu tarafından tespit edilen bu ihlale nasıl son verileceğinin ve ilgili pazarlarda rekabetin yeniden tesisi için yerine getirilmesi ya da kaçınılması gereken davranışların, telekomünikasyon sektöründe ilgili düzenlemeleri yapmakla görevli Telekomünikasyon Kurumu tarafından saptanmasının yerinde olacağına ve anılan Kurum tarafından belirlenecek koşulların Rekabet Kurumu’na iletilmesinin ardından, Rekabet Kurulu’nca da benimsenmesi koşuluyla 4054 sayılı Kanun’un 9/1 maddesi doğrultusunda ilgili taraflara bildirilmesine, gerekçeli karar daha sonra taraflara bildirilmek ve Danıştay yolu açık olmak üzere oyçokluğu ile karar verilmiştir.

Rekabet Kurumu kararı hakkında Turkcell açıklaması

Rekabet Kurumu 9 Haziran 2003 tarihinde, İş-Tim’in 2001 yılında ulusal dolaşım talebi ile ilgili yapmış olduğu şikayeti oy çokluğuyla karara bağlamış ve söz konusu şikayet ile ilgili olarak Turkcell’e 21.822.150.300.000 TL tutarında para cezası uygulanmasına karar vermiştir.
Turkcell, adli yargı mercileri tarafından verilmiş ve Turkcell’in haklılığını teyid eden ihtiyati tedbir kararlarına rağmen ve uluslararası tahkim mahkemesinde Turkcell tarafından açılmış davalar sürerken böyle bir kararın alınmasının haksız ve hukuka aykırı olduğu görüşündedir ve karara karşı Danıştay nezdinde itiraz edecektir.
9 Haziran 2003 tarihinde Turkcell tarafından Sermaye Kurulu Piyasası Başkanlığı’na yapılan açıklama şöyledir :
< 09.06.2003 tarihinde Rekabet Kurumu’nun İş-tim Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.’nin 2001 yılında ulusal dolaşım talebi ile ilgili yaptığı şikayet üzerine oy çokluğu ile aldığı karar bugün tarafımıza sözlü olarak bildirilmiştir. Rekabet Kurumu, şirketimize 21.822.150.300.000-TL tutarında para cezası uygulanmasına karar vermiştir.
Bize göre, Rekabet Kurumu’nun adli yargı mercileri tarafından verilmiş ve haklılığımızı teyid eden ihtiyati tedbir kararlarına ve uluslararası tahkim mahkemesinde şirketimizce açılmış davaların yargılaması devam ederken böyle bir karar vermesi haksız ve hukuka aykırıdır. Şirketimiz, adli yargı mercileri tarafından verilen ihtiyati tedbir kararları ile de sabit olduğu üzere, ulusal dolaşım konusunda ki uygulamasında haklıdır. Şirketimiz, Rekabet Kurumu’nca gerekçeli karar yazılıp tarafımıza tebliğ edildiğinde bu karara karşı Danıştay nezdinde itiraz edecektir.

“Turkcell’in ulusal dolaşım konusunda ilkeli ve kararlı tavrı dün olduğu gibi bugün de devam etmektedir.”
Kurulduğu günden bu yana Türkiye'de, lisans bedeli de dahil olmak üzere yaklaşık 3.7 milyar Amerikan doları altyapı yatırımı yapan ve çalışanları, iş ortakları ve yaklaşık 5.500 civarındaki bayii ağı ile yaklaşık 20.000 kişiye istihdam sağlayan Turkcell, sunduğu uluslararası mobil dolaşım hizmeti aracılığıyla Türkiye’ye döviz kazandırıcı rol de üstlenmektedir.
Ulusal Dolaşımın yasal ve düzenleyici temelleri, devlet ve düzenleyici kurumlar tarafından dünya uygulamaları paralelinde net bir şekilde oluşturulmuştur. 4502 sayılı kanuna göre, “makul, ekonomik açıdan oranlı ve teknik açıdan imkan dahilinde” ibaresi ile ulusal dolaşım, tamamen ticari bir iş olarak tanımlanmış ve konu tarafların karşılıklı ticari anlaşmalarına bırakılmıştır.
Ayrıca daha önce GSM 1800 ihale şartnamesinde de ulusal dolaşımın (roaming) yapılamayacağı net olarak ifade edilmekle birlikte, devlet ve düzenleyici kurumlar, “makul, ekonomik açıdan oranlı ve teknik açıdan imkan dahilinde” ibaresi ile ticari bir anlaşmaya ulaşılmasını mümkün kılmışlardır.
Turkcell, ulusal dolaşım konusunda İş-Tim ile görüşmeye açık olmuş, ancak yapılan görüşmelerde ekonomik açıdan makul ve teknik açıdan imkan dahilinde bir anlaşma noktasına gelinememiştir. Buna ek olarak, şebekesinin kalitesini, kapsama alanını, ihtiyaç ve yatırım miktarını belirleyici abone trafiği gibi bilgiye öngörüler gündeme getirilmemiştir. Oysa söz konusu bilgi ve öngörülerin paylaşılması Turkcell şebekesinin kalitesi ve Ulaştırma Bakanlığı’yla yapılan lisans anlaşmasında belirtilen kalite düzeyinin korunması açısından kritik öneme sahiptir. Turkcell’in karşılıklı işbirliği yapılmadan, hiçbir öngörü olmaksızın bu riski alması beklenemez. Turkcell, yaptığı anlaşmalarda müşterisinin, yurtiçi ve yurtdışı yatırımcısının, hissedarının ve çalışanlarının sorumluluğunu taşımaktadır.
Öte yandan İş Tim’in Turkcell’in yıllardır yaptığı sabit yatırım giderlerine katılmaksızın dakika bazında ücret ödemeye dayanan teklifi Turkcell açısından haksız rekabete yol açacaktır ve kabul edilmesi beklenemez.

Türkiye’de ilk defa
Ülkemiz bir hukuk devleti olup, ticaret serbesttir. Yani, ticari kuruluşlar istedikleri mal ve hizmeti üretip, istedikleri bedelle pazara sunma özgürlüğüne sahiptir. Devlet dahil, hiç kimse tüzel kişiliklerin Anayasal haklarını kısıtlayamaz. Yasal olan ürün ve hizmetlerin bedel ve pazara sunuş biçimlerine kimse karışamaz. Aksi halde, ülkede ürün ve hizmet üretimi mümkün olamaz. Turkcell ve Telsim, İş-Tim’in satın almak istediği hizmet için dilediği bedeli talep etmekte özgürdür. Yani, ben Türkiye’de yasal bir şirket kuracağım. Şirketim yasaların gerektirdiği biçimde üretim yapacak. Pazara yasalara uygun bedelle ürün ve veya hizmet verecek. Bu, yıllarca böyle devam edecek. Bir gün, adı ne olursa olsun bir devlet kurumu ortaya çıkıp, Anayasa ve ticaret kanunlarına göre kurulmuş ve idare edilen ve hatta ülkenin ilk defa Amerikan borsasına kote edilecek kadar güçlü ve itibarlı bir kuruluşunu,uygunsuz ve yasa dışı davranmakla suçlayıp ceza kesecek. Yok böyle bir yağma. Olamaz. Olanaksız. “Yabancı sermaye gelmez, kaçar” safsatasını bırakın, aksi halde bir ülke için en önemli olan ve iş istihdamı yaratacak, üretim yapacak ve hizmet verecek, yurt dışına satarak döviz sağlayacak ödediği vergi ile rekorlar kıracak yerli sermaye bulamayacaksınız. Lütfen, herkes kendi işiyle uğraşsın. Rekabet Kurumu’muz da illa ki GSM sektörüne de bakmak istiyorsa, Aria-Aycell birleştirilmesiyle oluşturulmak istenen ve devlet eliyle yaratılmak istenen GSM 1800 tekelini incelesin. Yıllardır ülkemizi yurt dışında çeşitli konularda dünya birincilikleriyle temsil eden kuruluşlarımızın peşini bıraksın.
Bundan 7 sene önce Telsim ve Turkcell’in operasyonları aylarca durdurulmuştu. Rekabet Kurumu, yeterli yatırım yapmadığı ve dolaşımda (kovalamaca alanında) yetersiz kaldığı iddia edilen GSM 900 operatörlerimizin o günkü durumu ile İş-Tim’in bugünkü durumunu da göz önüne alsın. Yargıya intikal etmiş ve yargının bile henüz bir karar veremediği bir konuda nasıl cezaya hükmedebildiğini tekrar gözden geçirsin.