Türk Telekom’da ‘tahvil’ çıkmazı

Hükümetin Türk Telekom’un özelleştirilmesine ilişkin ilk adımı olan “hisse senedine çevrilebilir tahvil” uygulamasına ilişkin kararnamesi Cumhurbaşkanı’ndan döndü.

59. Hükümet’in Türk Telekom’un özelleştirilmesine ilişkin öncelik verdiği en önemli uygulama olarak görülen ve özelleştirmenin ilk adımı sayılan “hisse senedine çevrilebilir tahvil” uygulamasına ilişkin kararname, yasal dayanağı olmadığı gerekçesiyle Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından geri gönderildi. Cumhurbaşkanı Sezer’in, Türk Telekom’un “hisse senedine çevrilebilir tahvil” yöntemiyle satışına ilişkin kararnameyi, uygulamanın yasa değişikliği gerektirdiği düşüncesiyle iade ettiği bildirildi.
Türk Telekom Genel Müdürü Mehmet Ekinalan, şirketin özelleştirilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararının, IMF ile anlaşılarak çıkarıldığını, bu kararlardan tahvil ile ilgili olanının Cumhurbaşkanlığına gönderildiğini belirtti. Ekinalan, tahvil ile ilgili kararnamenin Cumhurbaşkanı Sezer’den döndüğüne ilişkin bir duyum aldıklarını açıkladı.
Ekinalan; yurtdışı İnternet bağlantılarında yaşanan sorun nedeniyle 2 Haziran 2003 tarihinde düzenlediği basın toplantısında Türk Telekom’un özelleştirilmesi konusunda ilk defa hükümet, IMF ve diğer grupların paralel düşündüklerini ifade ederek, bunun sağlanması için var güçleriyle çalışacaklarını söyledi. Özelleştirmenin Türk Telekom’un geleceği açısından önemli olduğunu vurgulayan Ekinalan, “Bir an önce bunun gerçekleşmesini istiyoruz olabilecek en kısa sürede özelleştirme ile ilgili adımlar atılacaktır. IMF de özelleştirmeyi desteklediğini söylüyor. Ama özelleştirme IMF ile ilgili bir sorun olmaktan çok kendimizle ilgili bir sorun” dedi.
IMF ile özelleştirme görüşmelerini Türk Telekom’un yürütmediğini, bu görüşmeleri yürüten başka ilgili kuruluşlar bulunduğunu, ancak bir talep gelmesi halinde istenilen desteği verdiklerini ifade eden Mehmet Ekinalan, özelleştirmeyle ilgili Bakanlar Kurulu kararı çıkarıldığını ancak bu kararnamenin Cumhurbaşkanlığından döndüğü konusunda duyumları bulunduğunu belirtti. Ekinalan, “IMF, Türk Telekom, hükümet, paralel şekilde özelleştirmenin bir an önce yapılması için çalışıyorlar. Sadece şekil şart bakımından bir takım eksiklikler olabilir. Eğer yanlış anlama varsa bu eksiklikleri düzeltmek için bütün grupların çalışarak, şekil şartını da yerine getireceğini düşünüyorum” diye konuştu.
Ekinalan, Kamu İhale Yasası’nın Türk Telekom’un yatırımlarını gerçekleştirmesinin önündeki en önemli engel olduğuna işaret ederek, bir anonim şirket olmalarına rağmen yasa nedeniyle hareketlerinin kısıtlandığını belirtti. Alımlarının çok komplike olduğunu, hiçbir alımın yasada tanımlanan çerçeveye uymadığını, Hükümet nezdinde İhale Yasası kapsamı dışında kalmak için girişimde bulunduklarını dile getiren Ekinalan, “Bölgelerde ve illerde zamanımızın yüzde 80’ini çalışmalarımızı ihale kanunu çerçevesine uydurma uğraşıyla geçiriyoruz. Bu süreç aleyhimize çalışıyor. Çünkü yıl sonunda tekel hakkı bitiyor. Tekel hakkı bitmeden rekabete hazırlıkla ilgili ciddi şeyler yapmamız gerekiyor. İhale Yasası buna engel” diye konuştu. Telekom’un çok ciddi zorlukları bulunduğunu, ADSL konusunda teknolojinin çok hızlı geliştiğini, kamu ihale kanununa göre ihalenin sonuçlanması için en az 9 aya gerek olduğunu bildiren Ekinalan, bu süre içinde cihazların üç sürümünün çıktığını anlattı. Ekinalan, Aycell-Aria birleşmesiyle ilgili çalışmaların hızla devam ettiğini ifade ederek, çalışmaların tamamlanmasına ilişkin 30 Haziran olarak açıklanan tarihin agresif bir tarih olduğunu, ancak bu tarihe uymaya çalışacaklarını, sürenin uzayabileceğini de bildirdi. Ekinalan, tarafların mali yükümlülükleri payları oranında üzerine düşecek şekilde paylaşacaklarını söyledi.
Ekinalan, serbestleşme takviminde bir sarkmanın olmamasını arzu ettiklerini söyleyerek; “Rekabetten korkmuyoruz. Bunun için bütün desteği sağlıyoruz. Pazarı rekabete açacak kurum biz değiliz. Süreci Telekomünikasyon Kurumu yürütüyor. Serbestleşmenin fiyatları düşüreceğine ve kaliteyi arttıracağına inanıyoruz” şeklinde konuştu.

“Arıza 9 Haziran’da giderilir” demişti
Cezayir depremi sonrasında 900 Megabit’lik kapasite kaybına uğradıklarını kaydeden Ekinalan, “Yurtdışı İnternet bağlantılarımızın yüzde 80’nine yakın kısmını kaybettik” dedi. Göreve geldikleri tarihte yurtdışı bağlantılarının çok yetersiz olduğunu fark ettiklerini, bağlantıların arttırılması konusunda girişimde bulunduklarını belirten Ekinalan, 1 Gigabit olan yurtdışı bağlantısını 10 katına çıkarmak için 28 Nisan 2003’te denizaltı kablosu ihalesine çıktıklarını kaydetti.
Önce doğrudan alım için çalışma yaptıklarını ancak Kamu İhale Yasası’ndaki sınırlamalar nedeniyle ihaleye çıkma zorunluluğunu gördüklerini vurgulayan ve açılan bu ihale sürecinin devam ettiğini belirten Ekinalan, bu kapasiteyi 1,2 Terabit’e çıkarmayı öngördüklerini vurguladı. 23 Mayıs’ta ihaleyle ilgili teklifleri aldıklarını anlatan Ekinalan, 6 ay ile bir yıl sürebilecek değerlendirmeleri sonucunda söz konusu kapasiteye ulaşılacağını bildirdi. Ekinalan, 21 Mayıs 2003 tarihinde de 1 Gigabit’lik bir ihaleye daha çıkıldığını söyleyerek bu ihale tekliflerinin de 23 Haziran’da alınacak şekilde ihale sürecinin devam ettiğini dile getirdi. Ekinalan, Ağustos ayında Kamu İhale Kurumu’nun herhangi bir müdahalesi olmaması durumunda ihale ile kapasitenin iki katına çıkarılacağını, denizaltı kablosu üzerinden 1 Gigabit’lik kapasite daha ekleneceğini belirtti. Veri ve İnternet bağlantısının öncelikli projeleri olduğunu söyleyen Ekinalan, gelecek yıl evlere 512 Kilobit’lik gerekirse de 2 Megabit’lik bağlantı sağlamayı planladıklarına işaret etti.
900 Megabit’lik kapasitenin kaybedilmesinden sonra, kablo üzerinden başka kaynaklardan nasıl kapasite elde edilebileceğini düşündüklerini belirten Ekinalan, 622 Megabit’lik bir kapasitenin İtalya’ya bağlantısıyla ilgili girişimde bulunduklarını, ancak aynı anda yapılan başvuruların çokluğu yüzünden bunun sonuçlandırılamadığını anımsattı. Uydu ve kablo üzerinden ekstra kapasite yaratmanın kısa bir süre içerisinde gerçekleşemediğini anlatan Ekinalan, Türksat 2A üzerinden 34 Megabit’lik bir kapasitenin 26 Mayıs tarihinde sağlandığını, uydu üzerinden ayrıca 155 Megabit’lik bir bağlantıyı 1 Haziran’da servise verdiklerini söyledi.
Uydu ve kablo üzerinden ekstra kapasite yaratmanın kısa bir süre içerisinde gerçekleşemediğini anlatan Ekinalan, bu süreçte Kamu İhale Yasası’na uymak zorunda olduklarını vurguladı. Müşterilerin hizmet alamamasından dolayı seslerini yükseltmelerinde haklı olduklarını, ancak uydu bağlantısı konusunda tekel durumunda olmadıklarını anımsatan Ekinalan, eleştirileri acımasız buldu. Türkiye’nin, yurtdışı İnternet bağlantısında sadece Türk Telekom’a bağlı olmadığına dikkat çeken Ekinalan; isteyen firmaların uydu üzerinden bağlantı sağlayabileceklerini bildirdi.
Ekinalan, deprem nedeniyle meydana gelen hasarda Telekom’un sadece abonelerine hizmet vermesi durumunda sorunsuz hizmet verebileceğini, ancak kapasitesini diğer servis sağlayıcılara da kullandırması nedeniyle aksaklıklar yaşandığını ve suçun sadece kendilerinde olmadığını vurguladı. Birçok firmaya İnternet bağlantısı sağladıklarını, fiyatlarının İnternet bağlantısı yapan firmalar açısından da çok uygun olduğunu bildiren Ekinalan, “Bizim üzerimizden İnternet bağlantısı yapan firma sayısı çok fazla. Bizde birşey olduğu takdirde bu firmalar da etkileniyor. Olayı şu hale sokabilirdik. Bizim İnternet kullanıcılarımız var, çünkü TTNet de İSS olarak hizmet veriyor, TTNet kullanıcılarını hali hazırdaki kapasitelere yönlendirebilirdik. Bizim 300 bin abonemiz bu işten hiçbir şekilde etkilenmezdi. Ama biz bunu böyle yapmadık. Bizim üzerimizden servis veren firmalara da eşit şekilde davranarak kendi kapasitemizi onlara da kullandırdık” diye konuştu.
Türk Telekom’un tekel gibi gösterilerek, bütün suçun faturasının Türk Telekom’a çıkarıldığını anlatan Ekinalan, Telekom’un tek suçunun büyük kapasiteli yatırımlarını daha önce yapmaması olduğunu söyledi. Yaklaşık 5 aydır veri ve İnternet kapasitesinin arttırılması için çalışma yaptıklarını, bu çalışmaları öncelikli olarak devam ettireceklerini anlatan Ekinalan, “Hem İSS olarak hem bireysel müşteri olarak bütün yapılan değerlendirmeleri dikkate alıp eksiklikleri giderme konusunda bu eleştirilerden faydalanacağız” dedi.
ABD’ye bir tane 622 Megabit’lik, İngiltere’ye de iki tane 155 Megabit’lik bağlantıları olduğunu, bu iki bağlantıdan birinin İngiltere’de sonlandığını, birinin de ABD’ye devam ettiğini belirten Ekinalan, Türk Telekom’a ait denizaltı kablosu bulunmadığını; ancak denizaltı kablolarına ortaklıklarının olduğunu anlattı. Bu kapasitelerin ihtiyaca göre azaltılıp, arttırıldığını, “root” değişikliği ile kapasitenin küçültülebildiğini veya arttırılabildiğini belirten Ekinalan, “Bu çok değişken bir şey. Kapasite dediğimiz zaman; sadece bize ait olan bir kapasite genellikle yok. Birçok kabloda ortaklıktan söz edebiliriz” dedi. Denizaltı kablosuna alternatif olması için ihaleye çıkıldığını, ayrıca Türksat 1B, Türksat 1C ve Türksat 2A uydularının bulunduğunu belirten Ekinalan, Türksat 1B üzerinde boşaltma yoluyla kapasite yaratmaya çalıştıklarını söyledi. İhtiyaç duyulan alanın boşaltılması için gerekli çalışmalara başladıklarını, şu anda 172 MegaHertz’lik alanı boşalttıklarını, şimdi bu bandı kullanarak bağlantı yapılıp yapılmayacağı konusunda çalışma yürüttüklerini dile getiren Ekinalan, “Ama onun dışında 2A üzerinden yine uzun dönemde boş bütün kapasiteleri sadece kendimiz için değil ilgilenebilecek İnternet servis sağlayıcılarına da sunmuştuk zaten” diye konuştu.

Telekom özelleştirmesinde “yeni yasa” hazırlığı

Hükümet, Türk Telekom özelleştirmesinde “hisse senedine çevrilebilir tahvil” yöntemine ilişkin kararnamenin Cumhurbaşkanı Sezer’den dönmesinin ardından, Türk Telekom’un özelleştirilmesi için “yeni yasa” hazırlıyor.
59. Hükümet’in Türk Telekom’un özelleştirilmesine ilişkin öncelik verdiği en önemli uygulama olarak görülen ve özelleştirmenin ilk adımı sayılan “hisse senedine çevrilebilir tahvil” uygulamasına ilişkin kararnamenin yasal dayanağı olmadığı gerekçesiyle Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından geri gönderilmesinin ardından, Türk Telekom’un özelleştirilmesi için “yeni yasa” hazırlanıyor.
Türk Telekom Yönetim Kurulu Başkanı Erkan Akdemir, 19-22 Haziran 2003 tarihleri arasında Kuşadası Pine Bay Oteli’nde gerçekleştirilen Kamu-BİB toplantısına katılımı sırasında; hisse senedine çevrilebilir tahvilin önünü açabilmek için Türk Telekom’un özelleştirilmesini kapsayan 4046 Sayılı Yasa’da değişiklik öngören yeni bir yasa hazırlandığını bildirdi. Yasa tasarısına ilişkin çalışmaların başbakanlıkta tamamlandığını dile getiren Akdemir, tasarının önümüzdeki dönemde Bakanlar Kurulu’na sunulacağını kaydetti. Cumhurbaşkanı Sezer, Türk Telekom’un “hisse senedine çevrilebilir tahvil” yöntemiyle satışına ilişkin kararnameyi, uygulamanın yasa değişikliği gerektirdiği düşüncesiyle iade etmişti.

Öte yandan, Akdemir, Türk Telekom’un değerinin belirlenmesine ilişkin Değer Tespit Komisyonu’nca sürdürülen çalışmaların henüz devam ettiğine işaret ederek, özelleştirmeye ilişkin stratejinin Temmuz sonu ya da Ağustos ayı içerisinde netleşebileceğini kaydetti. Danışman firmanın hem özelleştirme çalışmaları hem de değer tespiti çalışmalarında rol aldığını söyleyen Akdemir, özelleştirmenin hisse senedi, halka arz ve blok satış gibi yöntemler kullanılarak gerçekleştirileceğini dile getirdi. Akdemir, telekomun serbestleştirilmesinin 2004’e uzatılması için hiçbir girişimde bulunmadıklarını ifade etti.

60 bin ‘port’luk ADSL ihalesi yeniden yapıldı
Kamu İhale Kurumu’nun iptal etmesinin ardından, Türk Telekom 60 bin ‘port’luk ADSL ihalesine yeniden çıkarken, ihaleyi Meteksan-Nec Konsorsiyumu kazandı.
Türk Telekom Yönetim Kurulu Başkanı Erkan Akdemir, İnternet bağlantısını yüksek kapasiteye ulaştırmak ve geniş bant hizmeti sunmak için Şubat 2003 tarihinde açılan ve Kamu İhale Kurumu tarafından şekil şartlarına uymadığı gerekçesiyle iptal edilen 60 bin ‘port’luk ADSL ihalesini yeniden yaptıklarını açıkladı.

Akdemir, 19-22 Haziran 2003 tarihleri arasında Kuşadası Pine Bay Oteli’nde gerçekleştirilen Kamu-BİB toplantısına katılımı sırasında 60 bin ‘port’luk ADSL ihalesini ikinci defa ancak yeni bir ihale kapsamında gerçekleştirdiklerini bildirdi. Akdemir, ihaleyi Meteksan-Nec Konsorsiyumu’nun kazandığını açıkladı. Akdemir, ihaleye Meteksan-Nec, Alcatel, Siemens ve Lucent olmak üzere 4 firmanın teklif verdiğini ifade ederek, bu firmaların daha önceki ihale sürecinde değerlendirme testlerinden geçtiklerini göz önünde bulundurarak, ikinci ihalede değerlendirme sürecini işletmediklerini söyledi. Akdemir, ihalenin ‘port’ başına 72 Dolar uygulanacak şekilde sonuçlandırılacağını kaydetti.
Telekom, 60 bin ‘port’luk XDSL (TT-DSL) erişim altyapı ihalesi için 29 Ocak 2003’te 17 firmaya davet göndermiş, 9 firma ihale şartnamesine cevap vererek ön yeterlilik belgesi almıştı. Mart ayında yapılan değerlendirme sonucunda 5 firmanın teklifi yeterli bulunarak teknik testlere tabi tutulmuşlardı. İhalede UTStarcom (Netpa), Alcatel, Siemens, ZTE (Koçsistem), Ericsson, Nec (Meteksan), Huawei, Lucent (Gate) ve Corecess (Elkotek) ön yeterlilik almıştı.

200 bin ‘port’luk ihalede süreç devam ediyor
Akdemir, 60 bin ‘port’luk ihalenin ihtiyacı karşılamayacağı düşünülerek, Mayıs 2003’te çıkılan 200 bin ‘port’luk ihalede de sürecin devam ettiğini belirtti. Türk Telekom bu ihalenin de Kamu İhale Kurumu tarafından iptal edilmemesi için gerekli şekil şartlarını yerine getirmeye çalıştı. İkinci ADSL ihalesinin ön yeterlilik ilanı http://www.malzeme.telekom.gov.tr/xdsl/ilan.htm adresinde ilana çıkarılmıştı. Türk Telekom, ön yeterlilik belirlemek için isteyen firmalardan 6 Haziran 2003 tarihine kadar başvurmalarını istemişti. Proje, ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterli bulunarak davet mektubu gönderilecek adayların katılımıyla yapılacak ihale sonucu gerçekleştirilecek. Belgeleri yeterli bulunan firmaların sistemleri test edilecek ve bu testlerde de başarılı olanlar yeterli görülecek. Belgeleri yeterli bulunan adaylar tarafından teklif edilen sistemler, “DSLAM Test Prosedürü”ne göre test edilecek ve bu testlerde de başarılı olan adaylara yeterlik verilecek. Test aşamasını geçen şirketlerden fiyat teklifi istenecek.
Öte yandan, Akdemir, yurtdışı İnternet hat kapasitesini artırmak için çıkılan “Uluslararası Denizaltı Fiber Optik Kablo Sistemi Temin ve Tesisi Projesi” ihalesine ilişkin tekliflerin 23 Mayıs 2003 tarihinde toplandığını hatırlatarak, bu ihalenin sonuçlandırılması ile Türkiye’nin önümüzdeki 20 yıllık İnternet kapasitesinin yakalanmış olacağını bildirdi. İhaleye Med Natilus; Alcatel-Submarine Network; Nec Corporation; Tyco Corporation; Türk Pirelli ve Corning Kablo-NWS- Turkuaz Kablo teklif verirken, Türk Telekom yapılacak değerlendirme çalışmalarından sonra yeterlilik alan firma/konsorsiyumlardan teklif vermelerini isteyecek.