GİTTİKÇE Türk Telekom'un özelleştirilmesi sürecinde son aşamaya doğru ilerliyoruz. Geçen hafta itibari ile teklifler sunuldu, gelecek hafta itibari ile de ihale sonuçlanabilir. Daha önce bu konuyu ele almış olduğumuz yazılarımızda da belirttiğimiz üzere, Türk Telekom'un özelleştirilmesi sadece Devlet'in kasasına girecek birkaç milyar Dolar'dan çok daha fazla şey ifade ediyor. Türkiye'de telekomünikasyon sektörünün gerçekten serbestleşebilmesi için Türk Telekom'un bir özel şirket tarafından, hem de bir süre işletilmesi gerekiyor. Bu noktada artık Türk Telekom'dan şimdiki halinden son derece farklı bir organizma olacak, o artık Yeni Türk Telekom olacak. Yürümekte olan ihale işte bu açıdan da bir kilometre taşı. Ancak aynı zamanda, dikkatli bir şekilde geçilmesi gereken bir viraj da.

Türk Telekom'un özelleştirilmesinden sonra Türk telekomünikasyon sektörünün ne yönde gelişeceği Yeni Türk Telekom'un pazarda nasıl hareket edeceğine bağlı. Türk Telekom'un geçmişteki rekabete aykırı davranışları sıklıkla eleştirilmiş ve Rekabet Kurumu ve Telekom Kurumu tarafından Türk Telekom defalarca cezaya çarptırılmıştı. O Türk Telekom, bir Devlet kurumuydu, tek önceliği kar değildi, yöneticilerinin elde edeceği primler ve hatta işlerini devam ettirip ettirememeleri şirketin elde edeceği kara bağlı değildi. Yeni Türk Telekom'un tek amacı kar olacak. Üstüne üstlük bu kar oranı, özelleştirme sonucunda devlete vermiş oldukları milyarlarca Dolar'ı da geri kazanma amacına yönelik bir kar olacak. Bu durumda Yeni Türk Telekom'un ne kadar kurallara uygun davranacağını, ne kadar kendine çizilen alana saygı duyacağını kim bilebilir? Bu noktada sorulması gereken bir soru, kuralların ne olduğudur, Yeni Türk Telekom oyunu hangi kurallara göre oynayacak? Eğer sektörün diğer oyuncuları, tüketiciler ve basın, Yeni Türk Telekom'a uygulanacak kurallar hakkında bilgi sahibi olmazlarsa, bu durumda haklarını nasıl koruyacaklar, Yeni Türk Telekom'u nasıl denetleyecekler? Bu nedenle özelleştirilme sonrasında Yeni Türk Telekom'un tabi olacağı kuralların detaylı olarak ele alınması ve hatta kamuoyunda tartışılması gerekiyor. Bu tartışmanın da ana eksenini Yeni Türk Telekom'un faaliyetlerini yürüteceği imtiyaz sözleşmesi oluşturmakta. Bilindiği üzere Türkiye'de telekomünikasyon hizmeti sunmak için, telekomünikasyon lisansı, genel izin, imtiyaz sözleşmesi veya görev sözleşmesi imzalanması gerekmektedir. Yeni Türk Telekom artık bir devlet kurumu olmadığından ve sunduğu hizmetler değerlendirildiğinde bir imtiyaz sözleşmesi ile faaliyetlerinin düzenlenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Yeni Türk Telekom'un imzalayacağı imtiyaz sözleşmesinin diğer tarafının Telekom Kurumu olacağı anlaşılmaktadır. Bu konuda daha önce de belirttiğimiz üzere, endişelerimiz bulunmaktadır. Düzenleyici kurum olan Telekom Kurumu'na imtiyaz veren kurum olarak imtiyaz sözleşmesinde yer verilmesinin sonuçlarının düzenleme fonksiyonları ile imtiyaz yükümlülüklerinin karışması (veya karıştırılması) olabileceğini ve Telekom Kurumu'nun düzenleme fonksiyonlarını yerine getirirken aldığı kararların imtiyaz sözleşmesine aykırılık olarak gösterilebileceğini daha önce İş-Tim tahkiminde gördük. Bu karmaşa bize, Aycell'e mal oldu. Aynı hata devam ediyor. Bunun yanında imtiyaz sözleşmesi hakkında rakiplerin ve tüketicilerin fikir sahibi olmamaları da önemli bir eksiklik. Yeni Türk Telekom'un kanunlara (ve bu anlamda Rekabet Kanuna) riayet etmesi gerekliliği büyük ihtimalle imtiyaz sözleşmesinde yer alacak. Bu noktada, Yeni Türk Telekom'un, Rekabet Kanuna aykırı bir davranışının imtiyaz sözleşmesinin iptaline yol açabileceğini bilmek, rakiplerini işini kolaylaştıracaktır. Sonuç olarak Yeni Türk Telekom'un özelleşen bir devlet tekeli olduğunun bilincinde olarak gelecek dönemdeki düzenlemeleri kurgulamak ve olabildiğince şeffaf bir yapıyı takip etmek sadece Türkiye, tüketiciler ve Yeni Türk Telekom'un rakipleri için değil, Yeni Türk Telekom'un sahipleri için de faydalı olacaktır.

Tolga İşmen

28 Haziran 2005, İstanbul

Yukarı çıkmak için lütfen tıklayın